Σε εφαρμογή τίθεται με τη λήξη του 2025 η δεύτερη φάση του νόμου για τη διαγραφή ανενεργών φοιτητών από τα ελληνικά δημόσια πανεπιστήμια. Όπως ξεκαθάρισε η υπουργός Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, 35.000 φοιτητές αξιοποίησαν τη «δεύτερη ευκαιρία» που προβλέφθηκε στο νέο θεσμικό πλαίσιο που ψηφίστηκε το περασμένο καλοκαίρι, ενώ περίπου 280.000 ανενεργοί φοιτητές πρόκειται να διαγραφούν το προσεχές διάστημα.
Ποιος: το υπουργείο Παιδείας και τα δημόσια ΑΕΙ, με δηλώσεις της υπουργού Σοφίας Ζαχαράκη.
Τι: ενεργοποίηση της δεύτερης φάσης εφαρμογής του νόμου για ανώτατη διάρκεια φοίτησης και διαγραφή ανενεργών φοιτητών.
Πότε: έως και την 31η Δεκεμβρίου 2025, οπότε προβλέπονται αυτόματες διαγραφές για όσους έχουν υπερβεί το όριο χωρίς να ζητήσουν παράταση.
Πού: σε όλα τα ελληνικά δημόσια πανεπιστήμια.
Γιατί/πώς: για να υπάρξει «σύγχρονο, δίκαιο και λειτουργικό πλαίσιο» που, όπως υποστηρίζει η υπουργός, βάζει τάξη, με προβλεπόμενες εξαιρέσεις και ευελιξία για ειδικές περιπτώσεις.
Η Σοφία Ζαχαράκη τόνισε ότι οι αλλαγές δεν έχουν «τιμωρητικό» χαρακτήρα. «Δεν μιλάμε για τιμωρητικές πολιτικές, ούτε για “εκκαθαρίσεις” φοιτητών, αλλά για ένα σύγχρονο, δίκαιο και λειτουργικό πλαίσιο, που βάζει τάξη χωρίς να στερεί ευκαιρίες», ανέφερε χαρακτηριστικά. Παράλληλα, υποστήριξε ότι το καθεστώς των ανενεργών φοιτητών επί δεκαετίες δημιουργούσε στρεβλώσεις, καθώς «αδικούσε τους πάντες»: τα Ιδρύματα που δεν μπορούσαν να προγραμματίσουν, τους ενεργούς φοιτητές και τους ίδιους τους νέους που, όπως είπε, έμεναν «εγκλωβισμένοι» χωρίς ουσιαστική σχέση με τις σπουδές τους.
«Δεν είναι άκαμπτο» – Οι εξαιρέσεις και η «δεύτερη ευκαιρία»
Η υπουργός υπογράμμισε ότι το νέο πλαίσιο προβλέπει ρητά εξαιρέσεις και ευελιξία για εργαζόμενους, για όσους αντιμετωπίζουν προβλήματα υγείας, αλλά και για όσους έχουν σοβαρές οικογενειακές ή κοινωνικές υποχρεώσεις. «Δεν αντιμετωπίζουμε όλους το ίδιο, αλλά τον καθένα δίκαια», σημείωσε, προσθέτοντας ότι για σοβαρούς κοινωνικούς λόγους μπορεί να δοθεί η αναγκαία παράταση.
Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε και το στοιχείο ότι 35.000 φοιτητές αξιοποίησαν τη δυνατότητα παράτασης/ολοκλήρωσης σπουδών («δεύτερη ευκαιρία»), κάτι που –όπως είπε– αποδεικνύει την αναγκαιότητα της παρέμβασης. Παράλληλα, επανέλαβε ότι η φοιτητική ιδιότητα «δεν ισχύει εφ’ όρου ζωής» στα σύγχρονα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια, με στόχο τα πτυχία να αντανακλούν προσπάθεια και δεξιότητες.
Τι προβλέπει ο νόμος – Η «κρίσιμη» ημερομηνία της 31ης Δεκεμβρίου 2025
Σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο, η 31η Δεκεμβρίου 2025 αποτελεί την ημερομηνία κατά την οποία θα διαγραφούν αυτόματα όσοι έχουν ξεπεράσει την ανώτατη χρονική διάρκεια φοίτησης, εφόσον δεν έχουν ενεργοποιήσει τη διαδικασία παράτασης.
Το θεσμικό πλαίσιο που ψηφίστηκε το περασμένο καλοκαίρι προβλέπει ότι οι φοιτητές που έχουν ολοκληρώσει το 70% των μαθημάτων ή πιστωτικών μονάδων και έχουν συμμετάσχει σε εξετάσεις τουλάχιστον δύο φορές τα τελευταία δύο χρόνια, είχαν δικαίωμα να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους μέσα σε δύο επιπλέον εξάμηνα, υπό την προϋπόθεση υποβολής αίτησης εντός 30 ημερών από την έκδοση των βαθμολογίων της εξεταστικής του Σεπτεμβρίου (στη χρονιά που συμπληρώνεται η ανώτατη διάρκεια φοίτησης). Όσοι δεν έκαναν την αίτηση, θα διαγραφούν στο τέλος του ημερολογιακού έτους.
Από τη διαγραφή εξαιρούνται τα άτομα με αναπηρία άνω του 50%, ενώ προβλέπεται κατ’ εξαίρεση υπέρβαση της ανώτατης διάρκειας φοίτησης για σοβαρούς λόγους υγείας. Επίσης διευκρινίζεται ότι η ρύθμιση δεν επηρεάζει ενεργούς φοιτητές, ούτε όσους βρίσκονται εντός του νόμιμου χρονικού πλαισίου σπουδών (4+2 ή 5+3 έτη).
Μερική φοίτηση και ποιοι τη δικαιούνται
Η πρόβλεψη για μερική φοίτηση αφορά συγκεκριμένες κατηγορίες: γονείς παιδιών έως 8 ετών, εργαζόμενους (με αποδεδειγμένη εργασία άνω των 20 ωρών εβδομαδιαίως) και πρωταθλητές/αθλητές με εντατικό πρόγραμμα.
Οι αριθμοί της ΕΘΑΑΕ
Με βάση την τελευταία έκθεση της Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ), που δημοσιεύθηκε τον Ιούνιο, οι ενεργοί φοιτητές στα ΑΕΙ την ακαδημαϊκή χρονιά 2023-24 ήταν 352.099. Οι συνολικά εγγεγραμμένοι φοιτητές ήταν 703.857, γεγονός που συνεπάγεται ότι οι μη ενεργοί φοιτητές την ίδια περίοδο ανήλθαν σε 351.758.