Του Αντώνη Κατωποδη
Άνοιγμα στα μεσαία και λαϊκά εισοδήματα επιχειρεί η κυβέρνηση, για να αυξήσει τη δημοσκοπική της δυναμική και να κερδίσει με αυτοδυναμία τις εκλογές που προγραμματίζονται για 2027.
Τα μεγάλα προβλήματα που αντιμετωπίζει η ελληνική κοινωνία υποχρεώνουν τον πρωθυπουργό σε σειρά πρωτοβουλιών, που θα καθιστούν σαφές ότι η κυβέρνηση, παρά τα λάθη που έχει κάνει, είναι η μόνη που μπορεί να δώσει λύσεις.
Το στοίχημα δεν είναι εύκολο, εάν αναλογιστεί κανείς ότι η ακρίβεια των τροφίμων που παραμένει σε υψηλά επίπεδα και η στεγαστική κρίση με τα υπέρογκα ενοίκια, διαμορφώνει συνθήκες ασφυξίας στα νοικοκυριά.
Η κυβέρνηση γνωρίζει ότι οι εκλογές του 2027 δεν θα κριθούν μόνο σε επίπεδο πολιτικών συνθημάτων, αλλά κυρίως στο «πορτοφόλι» των πολιτών και στο πλαίσιο αυτό, προχωρεί σε στοχευμένες παρεμβάσεις με μέτρα ανακούφισης.
Στο πλαίσιο αυτό, η κυβέρνηση επιδιώκει να στείλει ένα ισχυρό κοινωνικό μήνυμα στήριξης με δύο άμεσα μέτρα που θα ενεργοποιηθούν μέσα στις επόμενες ημέρες, την επιστροφή ενοικίου και το έκτακτο βοήθημα των συνταξιούχων άνω των 65 ετών.
Η πληρωμή τους είχε προγραμματιστεί για τα τέλη του μήνα, αλλά επειδή πέφτει Κυριακή, θα γίνει δύο ημέρες νωρίτερα δηλαδή στις 28 Νοεμβρίου και αναμένεται να δώσει μεγάλη οικονομική ανάσα στους δικαιούχους.
Η επιστροφή ενοικίου θα γίνεται βάσει εισοδηματικών κριτηρίων και το ποσό θα φτάνει έως τα 800 ευρώ για την κύρια κατοικία, με προσαύξηση 50 ευρώ για κάθε προστατευόμενο μέλος της οικογένειας.
Για τις φοιτητικές κατοικίες, το ανώτατο ποσό ενίσχυσης ορίζεται επίσης στα 800 ευρώ και το ύψος της επιστροφής θα ισοδυναμεί με το 1/12 του ετήσιου δηλωμένου μισθώματος.
Οικογένεια με παιδί που σπουδάζει σε άλλη πόλη και καταβάλλει ενοίκιο για τη φοιτητική κατοικία, μπορεί να λάβει έως και 800 ευρώ ως επιστροφή, αρκεί το συνολικό οικογενειακό εισόδημα να μην υπερβαίνει το αντίστοιχο εισοδηματικό όριο.
Για παράδειγμα, αν το δηλωθέν ενοίκιο για τη φοιτητική κατοικία είναι 5.400 ευρώ τον χρόνο, η επιστροφή θα ανέλθει στα 450 ευρώ.
Κάτι ανάλογο θα γίνει και με το βοήθημα των 250 ευρώ σε χαμηλοσυνταξιούχους, με μηνιαία σύνταξη έως 900 ευρώ, οι οποίοι βρίσκονται σε εξαιρετικά δυσχερή θέση και δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις αυξημένες ανάγκες τους.
Για παράδειγμα, συνταξιούχος με 720 ευρώ καθαρή σύνταξη θα λάβει 250 ευρώ επιπλέον, αύξηση 34 % στο εισόδημα εκείνου του μήνα.
Το μέτρο στοχεύει να αντισταθμίσει την απώλεια αγοραστικής δύναμης λόγω ακρίβειας σε τρόφιμα και φάρμακα και να στείλει το μήνυμα ότι το κράτος «δεν ξεχνά όσους τα βγάζουν δύσκολα πέρα».
Νέα φορολογική κλίμακα
Με αυτά τα δύο πρώτα μέτρα, η κυβέρνηση εγκαινιάζει μια πολιτική ενεργητικής κοινωνικής αντιστάθμισης που προηγείται των μεγάλων φορολογικών παρεμβάσεων και δημιουργεί θετική προδιάθεση σε εκατομμύρια πολίτες.
Από το 2026 ξεκινά η εφαρμογή της νέας φορολογικής κλίμακας που μειώνει σημαντικά τους συντελεστές για τα εισοδήματα έως 40.000 ευρώ, διατηρώντας τον εισαγωγικό 9 %.
Ειδικότερα:
-Έως 10.000 ευρώ: 9 %
-10.001 – 20.000 ευρώ: 20 % (από 22 %)
-20.001 – 30.000 ευρώ: 26 % (από 28 %)
-30.001 – 40.000 ευρώ: 34 % (από 36 %)
-40.001 – 60.000 ευρώ: 39 % (νέος συντελεστής – μείωση 5 μονάδων)
-60.001 και άνω: 44 % (παραμένει ίδιος)
Με αυτά τα δεδομένα, ένας εργαζόμενος που δεν έχει παιδιά και με εισόδημα της τάξης των 30.000 ευρώ θα έχει όφελος 400 ευρώ τον χρόνο, ενώ κάποιος με 20.000 ευρώ θα γλιτώνει 200 ευρώ φόρο.
Το δημοσιονομικό κόστος ανέρχεται σε 1,2 δισ. ευρώ για το 2026 και 1,6 δισ. ευρώ για το 2027, ωστόσο η κυβέρνηση ποντάρει στην ενίσχυση της κατανάλωσης και της ανάπτυξης.
Οικογένειες και νέοι
Η μεγαλύτερη ελάφρυνση αφορά τις οικογένειες, όπου οι μειώσεις συντελεστών είναι εντυπωσιακές:
-Με 1 παιδί: έως 30.000 € όφελος 800 €.
-Με 2 παιδιά: έως 30.000 € όφελος 1.200 €.
-Με 3 παιδιά: έως 30.000 € όφελος 2.100 €.
-Με 4 παιδιά: έως 30.000 € όφελος 4.100 € και πλήρης απαλλαγή έως 20.000 €.
Ειδικά κίνητρα δίνονται και σε νέους έως 30 ετών, οι οποίοι αποτελούν την κοινωνική ομάδα στην οποία η κυβέρνηση επενδύει τόσο πολιτικά όσο και οικονομικά.
Ειδικότερα:
-Έως 25 ετών: πλήρης απαλλαγή φόρου για εισόδημα έως 20.000 €. Ένας 24χρονος με 15.000 € εισόδημα εξοικονομεί 1.283 €, ενώ με 20.000 € κερδίζει 2.480 €.
-26 – 30 ετών: συντελεστής 9 % έως 20.000 €. Ένας 28χρονος με 20.000 € εισόδημα έχει όφελος 1.300 €.
Ακίνητα
Η στεγαστική κρίση έχει φέρει την κατοικία στο επίκεντρο της πολιτικής ατζέντας και τα νέα μέτρα επιχειρούν να μετριάσουν τις πιέσεις, που δέχονται οι ιδιοκτήτες ακινήτων λόγω της υψηλής φορολογίας.
Τα μέτρα για τα ακίνητα προβλέπουν τα εξής:
–Απαλλαγή φόρου εισοδήματος για 3 έτη για κενές κατοικίες. Το συγκεκριμένο μέτρο καλύπτει τα μισθώματα κατοικιών έως 120 τ.μ. οι οποίες ήταν κενές ή χρησιμοποιούνταν για βραχυχρόνια μίσθωση και στη συνέχεια πέρασαν σε νέα μίσθωση για τουλάχιστον τρία έτη, με συμβόλαια που υπογράφονται μέχρι το τέλος του 2026. Βασική αρχή της τριετούς φοροαπαλλαγής είναι ότι το κλειστό ακίνητο που δίδεται για μακροχρόνια μίσθωση θα πρέπει να παραμένει μισθωμένο για τρία συνεχή χρόνια. Αν το ακίνητο εκκενωθεί, έστω και για μία μέρα, η απαλλαγή διακόπτεται από το έτος που δημιουργήθηκε το κενό και οι ιδιοκτήτες υποχρεούνται να επιστρέψουν όλους τους φόρους που γλίτωσαν, μαζί με ενδεχόμενες προσαυξήσεις.
-Αναστολή ΦΠΑ στις νέες οικοδομές. Επεκτείνεται για μια ακόμη μια χρονιά με σκοπό την αύξηση των προς διάθεση κατοικιών. Ο ΦΠΑ που αφορά τις αγοραπωλησίες νεόδμητων ακινήτων εφαρμόστηκε για πρώτη φορά το 2006 και τέθηκε σε αναστολή από την 1η Ιανουαρίου 2020.Υπενθυμίζεται δε ότι ο φόρος υπεραξίας ακινήτων 15%, που επιβάλλεται στα κέρδη από την πώληση ακινήτου, υπολογιζόμενα ως η διαφορά μεταξύ τιμής πώλησης και τιμής κτήσης, έχει ανασταλεί με νομοθετική παρέμβαση έως την 31η Δεκεμβρίου 2026.
–Παράταση ισχύος μείωσης του φόρου εισοδήματος για δαπάνες αναβάθμισης κτιρίων για τα έτη 2025 και 2026. Το μπόνους για τους ιδιοκτήτες ακινήτων ανέρχεται έως και σε 3.200 ευρώ τον χρόνο για πέντε χρόνια και δίνεται σε όσους πραγματοποιούν δαπάνες ενεργειακής, λειτουργικής και αισθητικής αναβάθμισης ακινήτων (έως 16.000 ευρώ). Σημειώνεται ότι όσοι προχωρήσουν στην ανακαίνιση κλειστής κατοικία και την ενοικιάσουν εκτός από τη φοροέκπτωση θα απαλλαγούν και από τον φόρο εισοδήματος για τα ενοίκια που θα εισπράττουν για τρία χρόνια.
–Μείωση 30% στα τεκμήρια διαβίωσης για κατοικίες: Ένα μέτρο που αφορά περισσότερους από 470.000 φορολογούμενους. Ιδιοκτήτης με κύρια κατοικία 120 τετραγωνικών πλήρωνε σήμερα τεκμαρτό εισόδημα 5.800 ευρώ. Με τη μείωση, το τεκμήριο υποχωρεί στις 4.040 ευρώ, περιορίζοντας σημαντικά τη φορολογική επιβάρυνση, ειδικά για όσους δεν έχουν αντίστοιχο πραγματικό εισόδημα.
–Διορθώσεις στην κλίμακα φορολόγησης εισοδήματος από ενοίκια. Θεσπίζεται ενδιάμεσος συντελεστής 25% για εισόδημα από ενοίκια από 12.000 έως 24.000 ευρώ. Υπενθυμίζεται ότι σήμερα έως τα 12.000 εφαρμόζεται συντελεστής 15% και στη συνέχεια αυξάνεται σε 35%. Άμεσα ωφελούμενοι εκτιμώνται σε 161.587 ιδιοκτήτες ακινήτων. Το μέτρο αναμένεται να λειτουργήσει θετικά για τη φορολογική συμμόρφωση και τη συγκράτηση των τιμών των ενοικίων.
ΕΝΦΙΑ – μικροί οικισμοί
Με στόχο την ενίσχυση της περιφέρειας και τη θέσπιση κινήτρων για μετεγκατάσταση, από το 2026 μειώνεται κατά 50% και καταργείται από το 2027 ο ΕΝΦΙΑ για κύριες κατοικίες σε οικισμούς έως 1.500 κατοίκους.
Η συγκεκριμένη παρέμβαση αφορά περίπου 2 εκατ. πολίτες με κύρια κατοικία στις περιοχές αυτές. Εξαιρούνται κατοικίες με φορολογητέα αξία άνω των 400.000 ευρώ. Το μέτρο αφορά 12.720 οικισμούς (σε σύνολο 13.586 οικισμών) της χώρας τόσο στην ηπειρωτική, όσο και νησιωτική Ελλάδα.
Κοινωνική αντιπαροχή
Στο «οπλοστάσιο» της Κυβέρνησης για προσιτή στέγη περιλαμβάνεται το πρόγραμμα της Κοινωνικής Αντιπαροχής.
Στόχος είναι η ανέγερση κατοικιών, σε πρώτη φάση, μέσω της εμπορικής αξιοποίησης ακινήτων του Δημοσίου και των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ). Το μοντέλο που θα ακολουθηθεί βασίζεται στη συνεργασία του κράτους με ιδιώτες, οι οποίοι θα επενδύσουν ίδια κεφάλαια για να χτίσουν ή να ανακαινίσουν ακίνητα σε δημόσια γη, τα οποία στη συνέχεια θα διατεθούν με κοινωνικά κριτήρια.
Τα οικόπεδα θα διατίθενται σε ιδιώτες για την κατασκευή κατοικιών, με το 30% αυτών να παρέχεται σε ευάλωτες κοινωνικά ομάδες. Οι κοινωνικές κατοικίες θα διατίθενται με προσιτό μίσθωμα, το ανώτατο όριο του οποίου θα καθορίζει το αρμόδιο υπουργείο, ενώ δίνεται και η δυνατότητα εξαγοράς έπειτα από 10 χρόνια συνεπούς μίσθωσης.
Δικαιούχοι αναμένεται να είναι νέοι ηλικίας έως 39 ετών ή νέα ζευγάρια όπως και χαμηλόμισθοι, πολύτεκνοι ή και μονογονεϊκά νοικοκυριά, που θα μένουν στα σπίτια που θα κατασκευάζονται από τους ιδιώτες. Τα κριτήρια βάσει των οποίων θα επιλέγονται οι δικαιούχοι είναι το εισόδημα, η περιουσιακή τους κατάσταση (κινητή και ακίνητη), η οικογενειακή σύνθεση και ο αριθμός των τέκνων.
Οι ενοικιαστές και τα εξαρτώμενα μέλη τους δεν θα μπορούν να λαμβάνουν άλλα στεγαστικά επιδόματα ή να συμμετέχουν σε προγράμματα που καλύπτουν στεγαστικές ανάγκες, όπως το φοιτητικό στεγαστικό επίδομα ή η στεγαστική συνδρομή ανασφάλιστων υπερηλίκων.
«Ανακαινίζω»- «Ενοικιάζω»
Δύο ακόμα προγράμματα που παραμένουν ενεργά είναι το «Ανακαινίζω – Ενοικιάζω» και το Σπίτι Μου 2. Το πρώτο προσφέρει επιδοτήσεις έως 10.000 ευρώ ή το 40% της δαπάνης, με την προϋπόθεση της μίσθωσης για τρία χρόνια. Το δεύτερο δίνει τη δυνατότητα σε νέους έως 45 ετών να αποκτήσουν κατοικία με άτοκα ή χαμηλότοκα στεγαστικά δάνεια, με το κράτος να καλύπτει μέρος του επιτοκίου.
Στήριξη κοινωνίας
Από τον Ιανουάριο του 2026, οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι θα βλέπουν κάθε μήνα περισσότερα καθαρά χρήματα στην τσέπη τους λόγω της μειωμένης παρακράτησης φόρου.
Επίσης, τα μέτρα για τα ενοίκια και τα τεκμήρια θα αποσυμπιέσουν τον προϋπολογισμό των ιδιοκτητών, ενώ ο μειωμένος ΕΝΦΙΑ και ο ΦΠΑ στην περιφέρεια, θα λειτουργήσουν ως μοχλός ανάπτυξης.
Το μήνυμα της κυβέρνησης είναι: «Μειώνουμε φόρους, αυξάνουμε εισοδήματα, στηρίζουμε την κοινωνία», με στόχο να ανακτήσει την εμπιστοσύνη της μεσαίας τάξης που αποτέλεσε το στήριγμά της στις εκλογές του 2019 και του 2023.
Όπως γίνεται αντιληπτό η αντεπίθεση του πρωθυπουργού έχει αρχίσει και έχει ως βασικό αφήγημα ότι «η κυβέρνηση διορθώνει αδικίες, ανταποκρίνεται στις ανάγκες και προχωρά με ρεαλισμό».