Η νέα σχολική χρονιά ξεκίνησε με υψηλούς στόχους και μεγάλες αλλαγές. Η Υπουργός Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη, μιλάει στον εκδότη Αντώνη Κατωπόδη για ένα δημόσιο σχολείο σύγχρονο, ψηφιακό και ασφαλές, όπου κάθε παιδί θα έχει ίσες ευκαιρίες να μάθει και να δημιουργήσει.
Από τους χιλιάδες νέους εκπαιδευτικούς και τις ρομποτικές τάξεις, μέχρι τα πρώτα 12 Ωνάσεια σχολεία και την προετοιμασία για το Εθνικό Απολυτήριο, η Υπουργός περιγράφει ένα εκπαιδευτικό σχέδιο που στοχεύει να ανεβάσει τον πήχη για όλους – και να φέρει την ελληνική Παιδεία στο κέντρο της προσοχής της κοινωνίας και της καινοτομίας.
Κυρία Υπουργέ, ποιος είναι ο απολογισμός από τους πρώτους μήνες λειτουργίας των σχολείων;
Με το πρώτο χτύπημα του κουδουνιού, θέσαμε έναν ξεκάθαρο στόχο: ένα δημόσιο σχολείο σύγχρονο, ανοιχτό και ασφαλές, που προσφέρει ποιοτική μάθηση στα παιδιά μας – και είμαι εξαιρετικά περήφανη που ήδη βλέπουμε απτά αποτελέσματα.
Τα σχολεία άνοιξαν στην ώρα τους – με τα βιβλία και το μεγαλύτερο μέρος των εκπαιδευτικών στις τάξεις – κάτι που δεν ήταν πάντα αυτονόητο.
Παρά τα δομικά κενά και φέτος, καλύψαμε ήδη το μεγαλύτερο μέρος τους με 10.000 μόνιμους διορισμούς εκπαιδευτικών και 43.000 προσλήψεις αναπληρωτών, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην ειδική αγωγή.
Θέλουμε κάθε παιδί, σε κάθε γωνιά της χώρας, να έχει ισότιμη πρόσβαση στην εκπαίδευση – να μπαίνει στην τάξη και να βρίσκει εκεί τον δάσκαλό του.
Ταυτόχρονα, κάνουμε το μάθημα ακόμη πιο «ζωντανό», ενώ χτίζουμε βήμα – βήμα ένα σχολείο «ψηφιακό». Μέσα από σύγχρονα εκπαιδευτικά εργαλεία, με ορθή χρήση της τεχνητής νοημοσύνης, με περίπου 39.000 διαδραστικούς πίνακες στις τάξεις – καλύπτοντας το επόμενο διάστημα κενά, όπου υπάρχουν, με επιπλέον 8.000 από το ταμείο ανάκαμψης και το πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων – αλλά και με 117.000 σετ ρομποτικής.
Εμπλουτίζουμε με τη συμβολή των ίδιων των εκπαιδευτικών το διδακτικό υλικό, ενισχύουμε τα εργαστήρια δεξιοτήτων και επενδύουμε στη συνεχή επιμόρφωση των εκπαιδευτικών μας σε θέματα τεχνητής νοημοσύνης, σχολικού εκφοβισμού, πρώτων βοηθειών κ.α.
Παράλληλα, στοχεύουμε στην ασφάλεια στο σχολικό περιβάλλον και δίνουμε ποιότητα στην καθημερινότητα των παιδιών μας, μέσα από: 431 ανακαινισμένες σχολικές υποδομές και επιπλέον 2.000 σχολεία τα επόμενα χρόνια – από το πρόγραμμα «Μαριέττα Γιαννάκου», με 10.000 απινιδωτές και εκπαίδευση μαθητών και εκπαιδευτικών στις πρώτες βοήθειες, αλλά και ειδική ψυχοκοινωνική υποστήριξη σε όσα παιδιά έχουν ανάγκη, με ακόμη περισσότερους ειδικούς, φέτος, – Ψυχολόγους, Κοινωνικούς Λειτουργούς και Σχολικούς νοσηλευτές, ενώ έχουμε βάλει υψηλή προτεραιότητα την αντιμετώπιση της αναμονής για αξιολόγηση αιτήσεων στα ΚΕΔΑΣΥ.
Τέλος, με την νέα χρονιά υποδεχθήκαμε τα πρώτα 12 Ωνάσεια σχολεία, ενώ στηρίζουμε διαρκώς τα Πρότυπα και Πειραματικά Σχολεία. Σχολεία «φωτεινά», με τα οποία δείχνουμε ότι στόχος δεν είναι ένα σχολείο για λίγους, αλλά ένα σχολείο που ανεβάζει τον πήχη ψηλά για όλους.
Ποιες θεωρείτε ότι είναι οι πιο κρίσιμες προκλήσεις για την Παιδεία στη χώρα μας;
Η Παιδεία μας αντιμετωπίζει προκλήσεις που δεν είναι απλά διαχειριστικές, αλλά βαθιά στρατηγικές. Ο κόσμος αλλάζει με ρυθμούς που δεν μας επιτρέπουν να μείνουμε πίσω.
Για αυτό και εργαζόμαστε για ένα δημόσιο σχολείο που στηρίζει κάθε μαθητή και μαθήτρια. Αυτό σημαίνει σύγχρονες σχολικές υποδομές, επαρκές εκπαιδευτικό προσωπικό, υποστηρικτικές δομές, πιο διαδραστική μάθηση και σχολεία «ανοιχτά» στην κοινωνία.
Επιπλέον, επενδύουμε στους εκπαιδευτικούς μας, μέσα από τη διαρκή υποστήριξη, την εισαγωγή σύγχρονων εκπαιδευτικών εργαλείων και τις συνεχείς επιμορφώσεις.
Ταυτόχρονα, θέλουμε οι μαθητές μας να καλλιεργούν δημιουργικές δεξιότητες, όπως τον ψηφιακό γραμματισμό, την κριτική σκέψη, την επίλυση προβλημάτων, τη συνεργασία.
Όσον αφορά την Ανώτατη εκπαίδευση, δημιουργούμε πανεπιστήμια ασφαλή, δυναμικά και διεθνώς ανταγωνιστικά.
Χώρους πραγματικής διακίνησης ιδεών και «φάρους» μάθησης, που προσελκύουν φοιτητές και ερευνητές και από το εξωτερικό, αξιοποιούν την καινοτομία και υπηρετούν την κοινωνία και τις σύγχρονες εργασιακές ανάγκες.
Αφήνουμε πίσω ιδεοληψίες που κράτησαν τη χώρα «όμηρο» για δεκαετίες και επενδύουμε σε ένα εκπαιδευτικό σύστημα που ανταμείβει την προσπάθεια, μειώνει τις ανισότητες και δημιουργεί ευκαιρίες για κάθε νέο άνθρωπο.
Είναι ένα συμβόλαιο συνέπειας με την εκπαιδευτική κοινότητα, που υπηρετώ κάθε μέρα.
Έχετε τονίσει ότι η αναβάθμιση της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης είναι εθνική αναγκαιότητα. Πώς θα την πετύχετε;
Πράγματι, η αναβάθμιση του Γυμνασίου και του Λυκείου, δεν είναι απλώς μια κυβερνητική προτεραιότητα, αλλά εθνική αναγκαιότητα.
Γιατί σε αυτές τις ηλικίες καλλιεργούνται ταλέντα και δυνατότητες και «χτίζονται» οι μελλοντικές επιλογές των παιδιών μας.
- Ενισχύουμε το δημόσιο σχολείο στην πράξη.
Με περισσότερους εκπαιδευτικούς, με σύγχρονα εργαστήρια, με εξοπλισμό που φτάνει σε κάθε σχολείο μέσω των διαθέσιμων χρηματοδοτικών εργαλείων, με ψηφιακά εργαλεία που δεν αποτελούν «προνόμιο», αλλά καθημερινό μέσο μάθησης. Θέλουμε κάθε παιδί σε ένα απομακρυσμένο γυμνάσιο ή λύκειο της περιφέρειας, να έχει ίδιες ευκαιρίες με το αντίστοιχο στο κέντρο της Αθήνας.
- Αναβαθμίζουμε πραγματικά το περιεχόμενο της μάθησης.
Δίνουμε μεγαλύτερη έμφαση στις δεξιότητες για τους μαθητές και τις μαθήτριες. Δεν θέλουμε μαθητές εγκλωβισμένους στη «βαθμολογία», αλλά νέους ανθρώπους που κατανοούν, δημιουργούν και θέτουν στόχους.
- Ενισχύουμε σχολεία που λειτουργούν ως παραδείγματα αριστείας και καινοτομίας.
Τα Ωνάσεια, τα Πρότυπα και τα Πειραματικά σχολεία γίνονται πραγματικοί «οδοδείκτες» προόδου για κάθε δημόσιο σχολείο.
- Και ταυτόχρονα επενδύουμε ουσιαστικά στη συνεργασία με φορείς όπως το Ίδρυμα Ωνάση, που συμβάλλει τα μέγιστα ώστε τα παιδιά μας να αποκτούν ψηφιακές δεξιότητες του 21ου αιώνα μέσα στην τάξη.
Στο τέλος της ημέρας, ο στόχος είναι ξεκάθαρος: Ένα δημόσιο σχολείο που προετοιμάζει τους νέους, όχι για έναν κόσμο που πέρασε, αλλά για έναν κόσμο που αλλάζει συνεχώς!
Πού βρισκόμαστε στον σχεδιασμό για το Εθνικό Απολυτήριο;
Μιλάμε ίσως για την εμβληματικότερη εθνική μεταρρύθμιση, για αυτό και απαιτούνται προσεχτικά και μεθοδικά βήματα.
Πριν από λίγες ημέρες, παρουσίασα στον Πρωθυπουργό τους βασικούς άξονες αυτής της ιστορικής μεταρρύθμισης.
Μιλάμε για μια συνολική αναβάθμιση του Λυκείου, που θα συνδέει ουσιαστικά τη γενική παιδεία, με τις δεξιότητες και την αξιολόγηση των μαθητών μας σε όλες τις τάξεις.
Θα δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην Α’ και Β’ Λυκείου, ώστε να αποκτήσουν ως τάξεις αυτόνομο παιδαγωγικό ρόλο και να σταματήσουν να λειτουργούν ως «προθάλαμος» της Γ’ Λυκείου.
Το επόμενο διάστημα ανοίγουμε τον θεσμικό διάλογο εντός και εκτός Βουλής, για ένα ζήτημα που ξεπερνά κόμματα και ιδεολογίες. Γι αυτό και στόχος είναι η ευρύτερη δυνατή πολιτική και κοινωνική στήριξη.
Άλλωστε, στα ζητήματα της παιδείας, που αφορούν αποκλειστικά τα παιδιά μας, οφείλουμε να εστιάζουμε στα «σημαντικά» που μας ενώνουν και όχι στα «ανούσια» που μας χωρίζουν.
Το Εθνικό Απολυτήριο θα είναι μια βαθιά θεσμική αλλαγή, που θα χαρακτηρίσει το σχολείο της επόμενης δεκαετίας.
Άρα οφείλουμε να το σχεδιάσουμε με σοβαρότητα, με επιστημονική τεκμηρίωση, αλλά και με ανοιχτή πόρτα στον διάλογο και στις πραγματικές ανάγκες των παιδιών μας.
Έχετε εικόνα από την λειτουργία των Ιδιωτικών Πανεπιστημίων στη χώρα μας; Ποιο είναι το προσωπικό σας όραμα για τα ελληνικά πανεπιστήμια;
Η μεταρρύθμιση της ίδρυσης και λειτουργίας των μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών Πανεπιστημίων στη χώρα μας, αποτελεί μια «νίκη» του αυτονόητου, μέσα από σαφείς κανόνες, υψηλές προδιαγραφές ποιότητας και αυστηρή Κρατική εποπτεία.
Γι’ αυτό δημιουργώντας ένα ισχυρό θεσμικό πλαίσιο, εξασφαλίζουμε ότι τα νέα μη κρατικά, μη κερδοσκοπικά πανεπιστήμια, θα λειτουργήσουν συμπληρωματικά και όχι ανταγωνιστικά προς τα δημόσια Πανεπιστήμια. Παράλληλα, ήδη έχουν πιστοποιηθεί προγράμματα που έχουν ξεκινήσει τη λειτουργία τους.
Και το κάναμε με γνώμονα ένα βασικό στόχο: να σταματήσει η «διαρροή» δεκάδων χιλιάδων νέων μας σε πανεπιστήμια του εξωτερικού, χωρίς η χώρα να παραβλέπει τις ανάγκες και το κύρος του δημόσιου πανεπιστημίου.
Το προσωπικό μου όραμα για τα ελληνικά δημόσια ΑΕΙ είναι ξεκάθαρο: ένα πανεπιστήμιο σύγχρονο, αξιόπιστο και «ανοιχτό» στον κόσμο – που δεν φοβάται να συγκριθεί, να καινοτομήσει, να προσελκύσει φοιτητές και ερευνητές από την Ελλάδα και το εξωτερικό.
Θέλω να δούμε τα Ιδρύματά μας να πρωταγωνιστούν στην παραγωγή γνώσης, να συνδέονται άρρηκτα με την αγορά εργασίας, να δίνουν ευκαιρίες στους φοιτητές μας.
Το λέω δυνατά: η «καρδιά» του ακαδημαϊκού οικοσυστήματος παραμένει το δημόσιο πανεπιστήμιο.
Γι’ αυτό και ως Κυβέρνηση έχουμε επενδύσει με τρόπο συστηματικό – μέσα από την ιστορική αύξηση της χρηματοδότησης για έργα πολλών εκατομμυρίων – στη στήριξη της έρευνας και της καινοτομίας, την ενίσχυση των υποδομών, στην εμπέδωση της ασφάλειας στο ακαδημαϊκό περιβάλλον, αλλά και με ουσιαστικές παρεμβάσεις στήριξης της φοιτητικής μέριμνας.
Παράλληλα, δίνουμε δυναμική ώθηση στη διεθνοποίηση των ελληνικών Ιδρυμάτων, μέσω των 74 κοινών ή διπλών μεταπτυχιακών με ξένα πανεπιστήμια, που θα λειτουργήσουν τα επόμενα χρόνια, αλλά και των προπτυχιακών ξενόγλωσσων προγραμμάτων, που σήμερα προσελκύουν περισσότερο από ποτέ, ξένους φοιτητές. Η συνύπαρξη δημόσιων και μη κρατικών πανεπιστημίων δεν είναι απειλή, αλλά ευκαιρία, που συναντά το δικό μου όραμα για ένα πανεπιστήμιο πολυδιάστατο, ανταγωνιστικό και βαθιά εξωστρεφές. Θα ήθελα να προσθέσω σε αυτό το σημείο ότι χρηματοδοτούμε συνεχώς ανακαινίσεις εστιών αλλά και προχωρούμε σε αγορά οικοπέδων για νέες εστίες, ενώ δίνουμε ιδιαίτερη έμφαση στην επικείμενη ενεργειακή αναβάθμιση παλαιότερων κτιρίων εστιών.
Σας ευχαριστούμε πολύ για τον χρόνο σας και τη συνέντευξη.
Ευχαριστώ και εγώ. Είναι χαρά μου να μιλάω για τα παιδιά μας και το μέλλον της εκπαίδευσης.