Μεγάλο πρόβλημα αποτελούν οι παρενέργειες του Ozempic – ενός γνωστού σκευάσματος για απώλεια βάρους – που έχει κατακλύσει τις αγορές στο εξωτερικό.
Σχεδόν ένας στους πέντε ενήλικες στην Αμερική δηλώνει ότι έχει δοκιμάσει κάποιο φάρμακο GLP-1 για να αδυνατίσει ή για να αντιμετωπίσει χρόνιες παθήσεις όπως ο διαβήτης, δημιουργώντας αμέτρητες ιστορίες επιτυχίας.
Ωστόσο, πίσω από τις κλειστές πόρτες των ιατρείων, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι αυτά τα φάρμακα τροφοδοτούν επίσης μια επικίνδυνη εμμονή με το φαγητό και την εικόνα του σώματος, η οποία έχει αρχίσει να ελέγχει τις ζωές ορισμένων ασθενών.
Ολισθηρό μονοπάτι προς τις διαταραχές
«Έχουμε δει ανθρώπους στους οποίους συνταγογραφήθηκαν αυτά τα φάρμακα να παρασύρονται σε έναν ολισθηρό δρόμο, με αποτέλεσμα να επανέρχονται συμπτώματα και συμπεριφορές διατροφικών διαταραχών», δήλωσε στη ο Brad Smith, ιατρικός διευθυντής του The Emily Program. «Είδαμε επίσης ανθρώπους να αναπτύσσουν προβληματικές διατροφικές συμπεριφορές εξαιτίας αυτών των φαρμάκων, ακόμη και αν δεν είχαν ποτέ ανάλογο ιστορικό στο παρελθόν».
Ο Smith χαρακτηρίζει τα GLP-1 ως κάτι εντελώς διαφορετικό από προηγούμενες ουσίες που προκαλούσαν απώλεια βάρους. Ορισμένοι το αποκαλούν πλέον «agonorexia» (από το agonist + anorexia): η κατάσταση όπου οι αγωνιστές GLP-1 δημιουργούν μια τέτοια εμμονή με το φαγητό και το βάρος, που θέτει σε κίνδυνο την υγεία των ασθενών.
Πώς η «σιωπή» του στομάχου θρέφει την εμμονή
Τα φάρμακα GLP-1 λειτουργούν μιμούμενα ορμόνες του εντέρου, καταστέλλοντας την όρεξη και επιβραδύνοντας την πέψη. Αυτό μειώνει το λεγόμενο «food noise» — τις συνεχείς, παρεμβατικές σκέψεις γύρω από το φαγητό.
Ακριβώς επειδή το φάρμακο κάνει τον περιορισμό της τροφής πολύ πιο εύκολο, γίνεται εξαιρετικά ελκυστικό σε άτομα που ήδη παλεύουν με διατροφικές διαταραχές. Μάλιστα, πολλοί ασθενείς παρακάμπτουν τις νόμιμες οδούς για να αποκτήσουν πρόσβαση στα φάρμακα, χρησιμοποιώντας πλατφόρμες τηλεϊατρικής με ελλιπείς ελέγχους.
Η παγίδα των παρενεργειών
Οι παρενέργειες, όπως η ναυτία και οι εμετοί, επιδεινώνουν την κατάσταση. «Όταν νιώθεις ναυτία, δεν τρως. Έτσι, όχι μόνο περιορίζεις την τροφή επειδή δεν αισθάνεσαι καλά, αλλά αποβάλλεις και ό,τι υπάρχει στο σύστημά σου», εξηγεί η ψυχολόγος Dr. Zoe Ross-Nash.
Επιπλέον, η ραγδαία απώλεια βάρους μπορεί να διαστρεβλώσει τον τρόπο σκέψης. Όταν κάποιος φτάνει να είναι κλινικά λιποβαρής, η σωματική δυσμορφοφοβία (body dysmorphia) εντείνεται, κάνοντας την κατάσταση ακόμα χειρότερη μακροπρόθεσμα.
Η δύσκολη επιστροφή στην πραγματικότητα
Αν και τα φάρμακα αυτά προορίζονται για μακροχρόνια χρήση, οι έρευνες δείχνουν ότι οι περισσότεροι τα διακόπτουν μέσα σε ένα ή δύο χρόνια. Η διακοπή, όμως, μπορεί να είναι εξίσου αποσταθεροποιητική με την έναρξη.
Πολλοί ασθενείς βιώνουν το φαινόμενο «γιο-γιο», ανακτώντας το βάρος που έχασαν, κάτι που τους κάνει να αισθάνονται αποτυχημένοι. «Κανείς δεν σου λέει: “Ορίστε το φάρμακό σου, παρεμπιπτόντως μπορεί να αποκτήσεις διατροφική διαταραχή”», σημειώνει η Ross-Nash.
Η ανάγκη για σωστή ενημέρωση
Οι ειδικοί τονίζουν ότι απαιτείται αυστηρότερος έλεγχος πριν τη συνταγογράφηση, παρόμοιος με αυτόν που γίνεται πριν από ένα βαριατρικό χειρουργείο. Προτείνουν επίσης τη συνεργασία με διαιτολόγους και ψυχοθεραπευτές, ώστε η εστίαση να επιστρέψει στην πραγματική υγεία και όχι απλώς στον αριθμό της ζυγαριάς.
«Πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί ώστε το φάρμακο να μην κυριεύσει το μυαλό, γιατί μπορεί να το κάνει απόλυτα», καταλήγει η Dr. Thea Gallagher.