Εναλλακτικούς τρόπους έκφρασης αλληλεγγύης προτείνει ο Δήμος Κηφισιάς
Μια ριζική αλλαγή στην προσέγγιση της επαιτείας προτείνει η Δημοτική Αρχή Κηφισιάς, απευθύνοντας έκκληση προς τους πολίτες να στηρίζουν τις οργανωμένες δομές κοινωνικής μέριμνας, αντί να δίνουν χρήματα σε άτομα που ζητούν ελεημοσύνη στους δρόμους, στις πλατείες και έξω από καταστήματα
Ο Δήμος τονίζει ότι η άμεση προσφορά χρημάτων συχνά συντηρεί δίκτυα εκμετάλλευσης και αποτρέπει τους ευάλωτους από το να βρουν ουσιαστική βοήθεια.
Σύμφωνα με τον Δήμο, στην Κηφισιά, μόνο το τελευταίο έτος πραγματοποιήθηκαν δεκάδες έλεγχοι και προσαγωγές επαιτών, έπειτα από παρεμβάσεις της δημοτικής αρχής. Ωστόσο, μετά τους σχετικούς ελέγχους από την Ελληνική Αστυνομία, οι ίδιοι άνθρωποι επιστρέφουν στα ίδια σημεία και συνεχίζουν τη δραστηριότητά τους, γεγονός που αποδεικνύει τα κενά του ισχύοντος πλαισίου.
Είναι η επαιτεία ποινικό αδίκημα;
Μέχρι το 2018, η επαιτεία αντιμετωπιζόταν από τον Ποινικό Κώδικα ως ποινικό αδίκημα. Σύμφωνα με το SyntagmaWatch, «η αποποινικοποίηση της επαιτείας εναρμονίζεται με το φιλελεύθερο ποινικό σύστημα. Η αντίληψη που ακολουθείται δέχεται ότι προϋπόθεση για το αξιόποινο είναι να πρόκειται για άδικες πράξεις, όπως είχε υποστηρίξει ο αείμνηστος καθηγητής Ι. Μανωλεδάκης».
Πιο συγκεκριμένα, στον Ποινικό Κώδικα γινόταν αναφορά των όρων “φυγοπονία, φιλοχρηματία, κατά συνήθεια“. Η κριτική έγινε στη βάση ότι ποινικοποιείται η σκέψη, το φρόνημα και όχι η άδικη πράξη.
Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση της σχετικής τροπολογίας, «το αδίκημα της επαιτείας ανήκει στην κατηγορία των ψευδοαδικημάτων, καθώς κανένα έννομο αγαθό δεν προσβάλλεται από την πράξη αυτή».
Γιατί άλλαξε όμως το 2018; Εκείνη την περίοδο φαίνεται ότι είχαν έρθει στη δημοσιότα υποθέσεις προσαγωγών μουσικών του δρόμου και καλλιτεχνών. Όπως αναφέρεται στην έκθεση της τροπολογίας: «… και λαμβάνοντας υπόψη, ότι τον τελευταίο καιρό γίνεται συχνή εφαρμογή της συγκεκριμένης απαρχαιωμένης ρύθμισης με την προσαγωγή και ενίοτε σύλληψη καλλιτεχνών, κυρίως μουσικών του δρόμου από κεντρικά σημεία των μεγάλων αστικών κέντρων, προτείνουμε την κατάργηση του άρθρου 407 του Ποινικού Κώδικα».
Ωστόσο, ο Δήμος Κηφισιάς τονίζει πως, «με την κατάργηση της σχετικής διάταξης, το φαινόμενο άρχισε να παίρνει ανεξέλεγκτες διαστάσεις στους δρόμους των πόλεων. Η έλλειψη θεσμικής πρόβλεψης άφησε εκτεθειμένους όχι μόνο τους πολίτες που συχνά έρχονται αντιμέτωποι με πιεστικές ή οργανωμένες μορφές επαιτείας, αλλά και τους ίδιους τους ανθρώπους που ωθούνται σε αυτήν την κατάσταση, χωρίς καμία προστασία ή δυνατότητα ουσιαστικής κοινωνικής μέριμνας.
Η κατάργηση της διάταξης, που είχε στόχο τον εκσυγχρονισμό του νομικού πλαισίου, στην πράξη στέρησε από την Πολιτεία ένα εργαλείο παρέμβασης. Το αποτέλεσμα είναι η καθημερινότητα να επιβαρύνεται και οι πιο ευάλωτοι συμπολίτες μας να παραμένουν εκτεθειμένοι σε κυκλώματα που εκμεταλλεύονται την αδυναμία τους.»
Να σημειωθεί, εντούτοις, ότι από εφέτος, βρίσκεται σε ισχύ το Άρθρο 323Β για τη διευκόλυνση της επαιτείας, σύμφωνα με το οποίο, μπορεί ο ίδιος ο επαίτης να μην διώκεται, ωστόσο, «οποιος υποκινεί ή καθοδηγεί άλλον σε επαιτεία ή τη διοργανώνει ή τη διευκολύνει, ιδίως υποδεικνύοντας τη μέθοδο και τον τόπο της επαιτείας ή παρέχοντας μέσο μεταφοράς προς αυτόν, τιμωρείται με φυλάκιση έως τριών (3) ετών και χρηματική ποινή, αν η πράξη δεν τιμωρείται βαρύτερα από άλλη διάταξη. Αν πρόκειται για άτομο με αναπηρία, συντρέχει ιδιαίτερα επιβαρυντική περίσταση.»
Η Κηφισιά ζητά λύσεις με ανθρωπιά και θεσμική παρέμβαση
Η Δημοτική Αρχή Κηφισιάς πρόκειται να καταθέσει ψήφισμα στο Δημοτικό Συμβούλιο ζητώντας την επανεξέταση του νομικού πλαισίου. Ο Δήμαρχος Κηφισιάς έχει ήδη επικοινωνήσει με τον Πρόεδρο της ΚΕΔΕ, προκειμένου να επιδιωχθεί η υιοθέτηση αντίστοιχου ψηφίσματος και σε εθνικό επίπεδο. Στόχος, σύμφωνα με τον Δήμο, είναι «να δημιουργηθεί ένα νέο θεσμικό πλαίσιο που θα θωρακίζει αποτελεσματικά την κοινωνία, θα προστατεύει τους πολίτες και, ταυτόχρονα, θα ανοίγει ουσιαστικούς δρόμους κοινωνικής στήριξης για όσους βρίσκονται σε απόγνωση.»
Σε δήλωσή του ο Δήμαρχος Κηφισιάς, Βασίλης Ξυπολυτάς, τονίζει:
«Γνωρίζω καλά ότι πολλοί συμπολίτες μας, από καλή πρόθεση και με διάθεση προσφοράς, σπεύδουν να δώσουν χρήματα σε έναν άνθρωπο που τους πλησιάζει στον δρόμο. Όμως, θέλω να πω ξεκάθαρα ότι αυτό δεν βοηθάει πραγματικά εκείνους που έχουν ανάγκη. Αντίθετα, τους αφήνει ευάλωτους σε κυκλώματα που τους εκμεταλλεύονται και τους στερεί την ευκαιρία να βρουν στήριξη μέσα από οργανωμένες δομές. Η αλληλεγγύη δεν μετριέται στον δρόμο με λίγα κέρματα. Μετριέται με το να δίνουμε σε κάθε συνάνθρωπό μας την ευκαιρία να σταθεί ξανά στα πόδια του.
Ως Δήμος, έχουμε την ευθύνη να δείξουμε ότι η αλληλεγγύη δεν είναι απλή φιλανθρωπία της στιγμής, αλλά μια συνειδητή πράξη φροντίδας. Η Κηφισιά θέλει να είναι μια πόλη που δεν κλείνει τα μάτια στη δυσκολία, αλλά ανοίγει δρόμους αξιοπρέπειας και ουσιαστικής βοήθειας για όλους».