Νεανική παραβατικότητα – Μια μελέτη του Ινστιτούτου Τοπικής Αυτοδιοίκησης
Άρθρο του Δήμαρχου Παπάγου – Χολαργού, Ηλία Αποστολόπουλου
Η νεανική παραβατικότητα δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο ή περιθωριακό φαινόμενο. Όπως καταδεικνύει η έρευνα που εκπονήθηκε από το Ινστιτούτο Τοπικής Αυτοδιοίκησης, πρόκειται για αντανάκλαση βαθύτερων κοινωνικών, θεσμικών και οικογενειακών δυσλειτουργιών, οι οποίες διαμορφώνουν το περιβάλλον μέσα στο οποίο μεγαλώνουν και κοινωνικοποιούνται οι νέοι μας.
Σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης, η σύγχρονη νεανική παραβατικότητα παρουσιάζει ανησυχητικά χαρακτηριστικά: μείωση των ορίων ηλικίας, αυξανόμενη συμμετοχή των κοριτσιών και επαναλαμβανόμενες προβληματικές συμπεριφορές, με κυρίαρχες μορφές την επιθετικότητα και τη βία, τις κλοπές, καθώς και τη χρήση ναρκωτικών και αλκοόλ. Πρόκειται για συμπεριφορές που δεν εμφανίζονται τυχαία, αλλά συχνά λειτουργούν ως κραυγή για αποδοχή, αναγνώριση και στήριξη.
Η μελέτη βασίστηκε σε ποσοτική έρευνα πανελλαδικής εμβέλειας, με δείγμα περίπου 1.400 πολιτών, με στόχο την καταγραφή των αντιλήψεων της κοινωνίας για τη νεανική παραβατικότητα και τον ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκε στοχευμένη έρευνα σε 600 νέους ηλικίας 16 έως 24 ετών μέσω ηλεκτρονικού ερωτηματολογίου, προσφέροντας μια αυθεντική εικόνα των στάσεων, των προβληματισμών και των προσδοκιών της ίδιας της νεολαίας.
Ωστόσο, η έρευνα δεν περιορίστηκε σε αριθμούς και στατιστικά δεδομένα. Μέσα από ποιοτικές συνεντεύξεις με εκπαιδευτικούς, κοινωνικούς λειτουργούς, ψυχολόγους, στελέχη της Ελληνικής Αστυνομίας και αιρετούς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, αναδείχθηκαν οι κοινωνικές και ψυχολογικές διαστάσεις του φαινομένου, καθώς και οι πραγματικοί δρόμοι που οδηγούν στην πρόληψη και την έγκαιρη παρέμβαση. Πρόκειται για μια μελέτη που δίνει χώρο στη γνώση και φωνή στους ανθρώπους της πρώτης γραμμής.
Η μελέτη του Ινστιτούτου Τοπικής Αυτοδιοίκησης δεν αποτελεί απλώς καταγραφή ενός προβλήματος, αλλά εργαλείο γνώσης και σχεδιασμού πολιτικών με ουσιαστικό κοινωνικό αποτύπωμα. Αναδεικνύει την ανάγκη για συντονισμό δράσεων και διαρκή συνεργασία μεταξύ Πολιτείας, Τοπικής Αυτοδιοίκησης, Εκπαίδευσης, Αστυνομίας και κοινωνίας των πολιτών, καθώς και για επένδυση σε δομές πρόληψης αντί για αποσπασματικές λύσεις καταστολής.
Η Τοπική Αυτοδιοίκηση είναι θεσμός-κλειδί στην πρόληψη της παραβατικότητας. Μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά μέσα από:
- Στενή συνεργασία με τα σχολεία, για την ανίχνευση και στήριξη παιδιών που αντιμετωπίζουν δυσκολίες.
- Βελτίωση του αστικού περιβάλλοντος – Καλός φωτισμός σε δρόμους, πλατείες, πάρκα
- Κάμερες σε σημεία που επιτρέπεται
- Ενίσχυση κοινωνικών δομών — ψυχολόγοι, κοινωνικοί λειτουργοί, συμβούλια νέων και δομές οικογενειακής στήριξης.
- Δράσεις για νέους: αθλητικά και πολιτιστικά προγράμματα, δωρεάν δραστηριότητες για παιδιά και εφήβους
- Ενημερωτικές δράσεις και εκστρατείες ευαισθητοποίησης, με στόχο την πρόληψη και την ενίσχυση της κοινωνικής υπευθυνότητας
Η νεανική παραβατικότητα δεν αντιμετωπίζεται με φόβο, στιγματισμό ή αποσπασματικά μέτρα, αλλά με κατανόηση, επένδυση στην πρόληψη και ενίσχυση των δομών που προσφέρουν στους νέους προοπτική και αίσθημα συμμετοχής. Η νέα γενιά δεν είναι το πρόβλημα, είναι το ζητούμενο. Είναι η γενιά που χρειάζεται καθοδήγηση, πρότυπα, αίσθημα ασφάλειας και ουσιαστική συμμετοχή στη δημόσια ζωή.
Με τη γνώση ως εργαλείο, τη συνεργασία ως δύναμη και τη συλλογική ευθύνη ως πυξίδα, μπορούμε να οικοδομήσουμε κοινωνίες πιο ασφαλείς, πιο δίκαιες και πιο ανθεκτικές, με ίσες ευκαιρίες για όλους και με τους νέους πρωταγωνιστές του αύριο.
Την επιστημονική ευθύνη της μελέτης είχε ο Παπαργύρης Συρμαλής, ενώ στην ερευνητική και αναλυτική της διάσταση συνέβαλαν καταξιωμένοι πανεπιστημιακοί και επιστήμονες. Ο Χριστόφορος Καμνάκης – Αναπληρωτής Καθηγητής Κοινωνικής Πολιτικής του Παντείου Πανεπιστημίου, η Μαργαρίτα Γασπαρινάτου – Επίκουρη Καθηγήτρια Εγκληματολογίας και Αντεγκληματικής Πολιτικής του ΔΠΘ, η Έλενα Συρμαλή – Εγκληματολόγος, επιστημονική συνεργάτιδα της GPO, ο Μιχάλης Καραμαλάκης, Πρόεδρος της Επιτροπής Εγκληματικότητας & Παραβατικότητας Νέων της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), και ο Χριστόφορος Σκαμνάκης (Αναπληρωτής Καθηγητής Πάντειου Πανεπιστημίου).
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Νέες δομές προστασίας παιδιού εγκαινιάστηκαν στην Πεντέλη