Έντονη ανησυχία και άμεση προσαρμογή στη συμπεριφορά των καταναλωτών καταγράφεται στα σούπερ μάρκετ, τις πρώτες ημέρες μετά το ξέσπασμα του πολέμου στη Μέση Ανατολή, με την αβεβαιότητα να επηρεάζει τόσο την ψυχολογία όσο και τις αγοραστικές επιλογές.
Σύμφωνα με έρευνα της NielsenIQ που πραγματοποιήθηκε το διάστημα 9-12 Μαρτίου, το 57% των καταναλωτών δηλώνει ανήσυχο, ενώ το 27% βιώνει έντονο στρες για τις εξελίξεις. Το 13% εκφράζει θυμό, με μόλις ένα 3% να δηλώνει αδιάφορο.
Αλλαγή συνηθειών και περιορισμός δαπανών
Η επίδραση της κρίσης αποτυπώνεται άμεσα στη συμπεριφορά των νοικοκυριών, καθώς το 72% δηλώνει ότι έχει ήδη προσαρμόσει τις συνήθειές του.
Συγκεκριμένα, το 35% περιορίζει τις δαπάνες του, το 25% μειώνει τις εξόδους, ενώ το 10% προχωρά σε αποθεματοποίηση βασικών προϊόντων. Οι βασικές ανησυχίες επικεντρώνονται σε πιθανές ανατιμήσεις (22%) και ελλείψεις προϊόντων (19%), ενώ σημαντικό ποσοστό ανησυχεί για τη γεωπολιτική κλιμάκωση (16%) και την άνοδο των τιμών καυσίμων (14%).
Σε σχέση με τον Φεβρουάριο, καταγράφεται σαφής μετατόπιση προτεραιοτήτων, καθώς η ανησυχία δεν περιορίζεται πλέον μόνο στο κόστος τροφίμων και ενέργειας, αλλά επεκτείνεται και στον φόβο διαταραχών στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Καταναλωτές σε φάση «σοκ»
Όπως επισημαίνουν στελέχη της NielsenIQ, η καταναλωτική συμπεριφορά εξελίσσεται σε τέσσερα στάδια: σοκ, συνειδητοποίηση, προσαρμογή και επανεκκίνηση.
Στην παρούσα φάση, η αγορά φαίνεται να βρίσκεται ακόμη στο πρώτο στάδιο, με τις αντιδράσεις να είναι άμεσες και έντονες, αντανακλώντας την αβεβαιότητα που προκαλεί η διεθνής κρίση.
Πίεση στα νοικοκυριά και «κυνήγι» προσφορών
Το οικονομικό περιβάλλον παραμένει ιδιαίτερα πιεστικό, καθώς το 57% των νοικοκυριών δηλώνει ότι το εισόδημά του καλύπτει μόλις τις βασικές ανάγκες, ενώ μόνο το 13% βλέπει βελτίωση.
Οι καταναλωτές εμφανίζονται πιο προσεκτικοί από ποτέ: το 68% παρακολουθεί στενά τις τιμές, το 76% αναζητά προσφορές και κουπόνια, ενώ σχεδόν 8 στους 10 επιδιώκουν να αγοράζουν στη χαμηλότερη δυνατή τιμή. Παράλληλα, ένας στους δύο λειτουργεί με αυστηρό προϋπολογισμό για βασικά είδη.
Αύξηση αξίας αγοράς λόγω ανατιμήσεων
Σύμφωνα με στοιχεία της NielsenIQ για την περίοδο 2006-2025, οι όγκοι πωλήσεων στα ταχυκίνητα καταναλωτικά προϊόντα παραμένουν σχεδόν σταθεροί, ωστόσο η μέση τιμή έχει αυξηθεί κατά 30%.
Η εξέλιξη αυτή σημαίνει ότι η αξία της αγοράς αυξάνεται κυρίως λόγω ανατιμήσεων και όχι λόγω αύξησης κατανάλωσης, σε ένα περιβάλλον που έχει διαμορφωθεί από διαδοχικές κρίσεις και πληθωριστικές πιέσεις.
Η νέα γεωπολιτική κρίση φαίνεται να επιταχύνει αυτή την τάση, ενισχύοντας τη στροφή των καταναλωτών προς πιο προσεκτικές και στοχευμένες αγορές.