Συντονισμένη στρατιωτική επίθεση κατά στόχων στο Ιράν εξαπέλυσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, πυροδοτώντας έντονες αναταράξεις στις διεθνείς αγορές και ιδιαίτερα στην αγορά πετρελαίου, που ήδη προεξοφλούσε κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή.
Η στρατιωτική κινητικότητα είχε ενισχυθεί τις προηγούμενες ημέρες, με τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ να διατάσσει τη μετακίνηση του αεροπλανοφόρου USS Gerald R. Ford στη Μεσόγειο, όπου ενώθηκε με το USS Abraham Lincoln που επιχειρούσε ήδη στην περιοχή.
Άνοδος άνω του 2% σε Brent και WTI
Οι τιμές του πετρελαίου κατέγραψαν ισχυρά κέρδη άνω του 2%. Το αμερικανικό αργό West Texas Intermediate ενισχύθηκε κατά 2,78%, κλείνοντας στα 67,02 δολάρια το βαρέλι, ενώ το Brent σημείωσε άνοδο 2,45%, στα 72,48 δολάρια το βαρέλι.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι η αγορά πετρελαίου είναι ιδιαίτερα ανελαστική ως προς τις τιμές. Σύμφωνα με μελέτες, κάθε μείωση της παγκόσμιας παραγωγής κατά 1% μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση τιμών 20% έως 25%.
Ο ρόλος του Ιράν στην παγκόσμια προσφορά
Το Ιράν παρήγαγε τον Δεκέμβριο περίπου 3,2 εκατ. βαρέλια ημερησίως, εκ των οποίων σχεδόν 1 εκατ. εξάγονταν. Η παγκόσμια ζήτηση ανέρχεται σε περίπου 106 εκατ. βαρέλια την ημέρα, γεγονός που καθιστά την ιρανική παραγωγή κρίσιμο παράγοντα ισορροπίας.
Παρότι οι αγορές είχαν ενσωματώσει σε μεγάλο βαθμό το ενδεχόμενο διακοπής των ιρανικών εξαγωγών, η σημερινή επίθεση εντείνει τις προσδοκίες για περαιτέρω άνοδο και αυξημένη μεταβλητότητα.
Κρίσιμο σημείο τα Στενά του Ορμούζ
Η μεγαλύτερη ανησυχία αφορά τα Στενά του Ορμούζ, απ’ όπου διέρχονται καθημερινά 18 έως 20 εκατ. βαρέλια πετρελαίου. Για το μεγαλύτερο μέρος αυτής της ροής δεν υπάρχουν ρεαλιστικές εναλλακτικές διαδρομές.
Σε περίπτωση μερικού ή πλήρους αποκλεισμού, ακόμη και αν τεθεί εκτός αγοράς η μισή ποσότητα, οι τιμές θα μπορούσαν να εκτοξευθούν πάνω από τα 125 δολάρια το βαρέλι. Παρότι ΗΠΑ και Κίνα διαθέτουν στρατηγικά αποθέματα, η δυνατότητα άντλησής τους δεν επαρκεί για να καλύψει απώλειες 10 εκατ. βαρελιών ημερησίως.
Επιπτώσεις σε καύσιμα και οικονομία
Η άνοδος των τιμών αναμένεται να μετακυλιστεί άμεσα στα καύσιμα, με πιθανές σημαντικές αυξήσεις σε Ευρώπη και ΗΠΑ. Οι επιπτώσεις θα είναι άμεσες για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, ενώ δεν αποκλείεται να επηρεαστεί και το πολιτικό σκηνικό, εν μέσω προεκλογικών διεργασιών.
Η πορεία των τιμών θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια και την ένταση της σύγκρουσης, καθώς και από το αν θα διαταραχθεί η ροή πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο.