Σε κατάσταση συναγερμού βρίσκεται η διεθνής κοινότητα, καθώς το κλείσιμο των Στενά του Ορμούζ προκαλεί ισχυρούς κραδασμούς στην αγορά ενέργειας, ενώ αυξάνονται οι φόβοι για περαιτέρω κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, μετά τις απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για πλήγματα σε κρίσιμες υποδομές του Ιράν.
Η πιθανότητα ευρείας στρατιωτικής εμπλοκής εκτιμάται ως σημείο καμπής για την περιοχή, με ήδη εμφανείς επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία και ιδιαίτερα στην Ευρώπη.
Σοκ στην αγορά ενέργειας και φόβοι για νέες αυξήσεις
Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ – από όπου διέρχεται περίπου το 25% της παγκόσμιας θαλάσσιας μεταφοράς πετρελαίου – έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία για επάρκεια και τιμές καυσίμων.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει ήδη νέα «εργαλειοθήκη» μέτρων, βασισμένη στην εμπειρία της κρίσης του 2022, με στόχο τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας και τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Στα σενάρια που βρίσκονται στο τραπέζι περιλαμβάνονται η ενίσχυση της τηλεργασίας, ο περιορισμός μετακινήσεων, η προώθηση των δημόσιων συγκοινωνιών και πιθανή αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου.
Την ίδια στιγμή, η Ευρώπη αντιμετωπίζει έντονο ανταγωνισμό από ασιακές αγορές για την προμήθεια LNG και πετρελαίου, με δεξαμενόπλοια να αλλάζουν πορεία λόγω υψηλότερων τιμών που προσφέρονται στην Ασία.
Προειδοποιήσεις για παρατεταμένη κρίση
Ο επικεφαλής του Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας, Φατίχ Μπιρόλ, προειδοποίησε ότι εάν τα Στενά παραμείνουν κλειστά, οι απώλειες σε πετρέλαιο και προϊόντα διύλισης θα αυξηθούν σημαντικά τους επόμενους μήνες.
Παράλληλα, κάλεσε τις χώρες να αποφύγουν απαγορεύσεις εξαγωγών και μαζική αποθεματοποίηση καυσίμων, καθώς τέτοιες κινήσεις εντείνουν την κρίση και αυξάνουν τις πιέσεις στις διεθνείς αγορές.
Σχέδια έκτακτης ανάγκης στην Ελλάδα
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδα ενεργοποιεί τα εθνικά σχέδια έκτακτης ανάγκης για πετρέλαιο, φυσικό αέριο και ηλεκτρική ενέργεια.
Τα σχέδια προβλέπουν κλιμακωτά μέτρα, από εκστρατείες εξοικονόμησης και περιορισμό μετακινήσεων έως – σε ακραίες συνθήκες – επιβολή δελτίου καυσίμων με προτεραιότητα σε κρίσιμες υπηρεσίες.
Για το φυσικό αέριο προβλέπονται τρία επίπεδα κρίσης (έγκαιρη προειδοποίηση, επιφυλακή και έκτακτη ανάγκη), ενώ σε σοβαρά σενάρια μπορεί να περιοριστεί η κατανάλωση από μεγάλες βιομηχανίες.
Στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας, εξετάζεται αύξηση παραγωγής από λιγνιτικές και υδροηλεκτρικές μονάδες, ενεργοποίηση εφεδρειών και ενίσχυση εισαγωγών, ενώ σε ακραίες περιπτώσεις δεν αποκλείονται και κυλιόμενες διακοπές ρεύματος.
Κρίσιμες οι επόμενες ημέρες
Οι εξελίξεις των επόμενων ημερών και ιδιαίτερα της Τρίτης θεωρούνται καθοριστικές για την πορεία της κρίσης. Ακόμη και σε περίπτωση αποκλιμάκωσης, οι ειδικοί εκτιμούν ότι θα χρειαστούν μήνες για την αποκατάσταση των ενεργειακών ροών και των αλυσίδων εφοδιασμού.
Η αβεβαιότητα παραμένει υψηλή, με την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης και της Ελλάδας να βρίσκεται στο επίκεντρο των εξελίξεων.