Η λειψυδρία επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο, καθώς οι μειωμένες βροχοπτώσεις και οι αυξημένες θερμοκρασίες των τελευταίων ετών έχουν αρχίσει να αφήνουν έντονο αποτύπωμα στα υδατικά αποθέματα της χώρας. Οι δύο βασικοί ταμιευτήρες που υδροδοτούν την Αττική, ο Μόρνος και η Υλίκη, έχουν χάσει πάνω από το 40% των αποθεμάτων τους σε σύγκριση με προηγούμενα χρόνια, γεγονός που εντείνει τον προβληματισμό για την αντοχή του συστήματος σε ένα δυσμενές σενάριο παρατεταμένης ξηρασίας.
Η κλιματική αλλαγή έχει αλλάξει τα δεδομένα, καθιστώντας τις βροχοπτώσεις λιγότερο προβλέψιμες και συχνά πιο ακραίες. Στην Αττική, όπου κατοικεί σχεδόν ο μισός πληθυσμός της χώρας, το ερώτημα είναι πλέον ανοιχτό: υπάρχει κίνδυνος για την απρόσκοπτη υδροδότηση και πόσο έτοιμο είναι το σύστημα να αντέξει μια παρατεταμένη κρίση νερού;
Οι άμεσες κινήσεις της ΕΥΔΑΠ
Παράγοντες της ΕΥΔΑΠ επισημαίνουν ότι οι βροχοπτώσεις των τελευταίων εβδομάδων προσέφεραν μόνο μια περιορισμένη ανάσα, χωρίς να ανατρέπουν το συνολικό υδατικό έλλειμμα. Σήμερα, τα αποθέματα των ταμιευτήρων υπολείπονται κατά περίπου 200 εκατ. κυβικά μέτρα σε σχέση με πέρυσι, ενώ οι επιστήμονες τονίζουν ότι οι χειμώνες με σταθερές και επαρκείς βροχοπτώσεις γίνονται ολοένα και πιο σπάνιοι.
Σε αυτό το περιβάλλον, η διαχείριση του νερού δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στις καιρικές συνθήκες. Η ΕΥΔΑΠ έχει ήδη ενεργοποιήσει ένα πλέγμα άμεσων μέτρων, όπως η αξιοποίηση των αποθεμάτων της Υλίκης, η χρήση εφεδρικών γεωτρήσεων, η συνεχής παρακολούθηση των υδατικών πόρων σε πραγματικό χρόνο και η επιτάχυνση παρεμβάσεων στο δίκτυο για τον περιορισμό των διαρροών.
Παράλληλα, προχωρούν έργα συντήρησης και αντικατάστασης παλαιών αγωγών, με στόχο τη μείωση των βλαβών και την αύξηση της αξιοπιστίας του υδροδοτικού συστήματος.
Μακροπρόθεσμες λύσεις και εναλλακτικά σενάρια
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει το έργο μεταφοράς νερού από την Ευρυτανία, το οποίο εκτιμάται ότι μπορεί να ενισχύσει σημαντικά το υδροδοτικό σύστημα της Αττικής. Ωστόσο, πρόκειται για μια μακροπρόθεσμη λύση, καθώς η ολοκλήρωσή του τοποθετείται σε βάθος αρκετών ετών και δεν μπορεί να καλύψει άμεσα όλα τα πιθανά σενάρια.
Για τον λόγο αυτό εξετάζονται και εναλλακτικές λύσεις, όπως η ενεργοποίηση πρόσθετων γεωτρήσεων και η αφαλάτωση, ώστε να υπάρχει σχέδιο εφεδρείας σε περίπτωση επιδείνωσης της κατάστασης. Το μήνυμα της ΕΥΔΑΠ προς τους πολίτες είναι σαφές: δεν υπάρχει λόγος πανικού, αλλά απαιτείται υπευθυνότητα και εξοικονόμηση νερού στην καθημερινότητα.
Επενδυτικό πρόγραμμα 2,5 δισ. ευρώ για την ανθεκτικότητα του συστήματος
Απάντηση στη λειψυδρία και στα ακραία καιρικά φαινόμενα αποτελεί το δεκαετές επενδυτικό σχέδιο της ΕΥΔΑΠ, ύψους 2,5 δισ. ευρώ, που περιλαμβάνει συνολικά 167 έργα σε όλη την Αττική. Το πρόγραμμα καλύπτει έργα ύδρευσης ύψους 730 εκατ. ευρώ, αποχέτευσης 773 εκατ. ευρώ, παρεμβάσεις ψηφιακού μετασχηματισμού και κτιριακών υποδομών 193 εκατ. ευρώ, καθώς και έργα 840 εκατ. ευρώ στην Ανατολική Αττική.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η δημιουργία ολοκληρωμένου αποχετευτικού συστήματος στην Ανατολική Αττική, με 410.500 κατοίκους και 75.000 ακίνητα να συνδέονται σε νέες, περιβαλλοντικά ασφαλείς υποδομές. Το επενδυτικό πρόγραμμα χρηματοδοτείται κατά 50% από ευρωπαϊκούς πόρους, ενώ έχει εξασφαλιστεί επιπλέον χρηματοδότηση 250 εκατ. ευρώ από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων. Ενδεικτικό της επιτάχυνσης είναι ότι στο πρώτο εξάμηνο του 2025 η απορρόφηση επενδύσεων ανήλθε σε 31 εκατ. ευρώ, αυξημένη κατά 38% σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2024.
Τιμολόγια και ανταποδοτικότητα
Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΥΔΑΠ έχει εισηγηθεί προς τη ΡΑΑΕΥ ήπια αναπροσαρμογή των παγίων τελών από το 2026, με γνώμονα την ανταποδοτικότητα των έργων για τους πολίτες. Όπως επισημαίνεται, η Αθήνα εξακολουθεί να διαθέτει από τις χαμηλότερες καθαρές χρεώσεις νερού μεταξύ των ευρωπαϊκών πρωτευουσών, ενώ η ΕΥΔΑΠ δεν έχει προχωρήσει σε αναπροσαρμογές τα τελευταία 17 χρόνια, απορροφώντας τις πληθωριστικές πιέσεις.
Σήμερα, η πρόκληση είναι η υλοποίηση ενός φιλόδοξου επενδυτικού προγράμματος που θα θωρακίσει τα αποθέματα νερού της Αττικής απέναντι στη λειψυδρία, διασφαλίζοντας την υδροδότηση εκατομμυρίων πολιτών σε ένα περιβάλλον που αλλάζει.