Έμποροι των Βορείων Προαστίων μιλούν στον «ΧΤΥΠΟ» για τη δύσκολη πασχαλινή περίοδο
Το φετινό Πάσχα έφερε τους Έλληνες ξανά κοντά, σε οικογενειακά τραπέζια και ταξίδια στην επαρχία. Ωστόσο, η εικόνα που άφησε στην αγορά ήταν διαφορετική. Το αρνί και η εορταστική ατμόσφαιρα δεν έλειψαν, όμως οι καταναλωτές φαίνεται πως έσφιξαν την «τσέπη», δημιουργώντας κλίμα επισφάλειας.
Αικατερίνη Στάμου
Νέα έρευνα του ΙΝΕΜΥ/ΕΣΕΕ για λογαριασμό του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών καταγράφει συρρίκνωση των πωλήσεων κατά την πασχαλινή περίοδο στην Αττική. Την ίδια εικόνα μεταφέρουν στην εφημερίδα μας κάτοικοι, έμποροι και εκπρόσωποι εμπορικών συλλόγων των Βορείων Προαστίων, κάνοντας λόγο για μία από τις δυσκολότερες περιόδους των τελευταίων ετών.
Η αγορά ήταν «νεκρή»
«Αρνί φάγαμε και το πασχαλινό τραπέζι στρώθηκε κανονικά. Ψώνισα δώρα για τα ανίψια μου, αλλά τα μισά από όσα πήρα πέρυσι» εξομολογείται συνταξιούχος των Β.Π., περιγράφοντας την καθημερινότητα που δεν βγαίνει. «Τα πράγματα είναι πιο δύσκολα. Το μεγαλύτερο αγκάθι είναι το ενοίκιο που ανέβηκε κι άλλο», τονίζει, με την κατάληξη να είναι ίδια για πολλούς συνταξιούχους: «Αν δεν με βοηθούσαν τα παιδιά μου, δεν θα τα κατάφερνα».
«Οι φετινές πωλήσεις ήταν οι χειρότερες που έχουμε καταγράψει εδώ και χρόνια. Η πτώση σε σχέση με πέρυσι είναι παραπάνω από εμφανής. Η αγορά είναι “νεκρή” και η κατάσταση πλέον είναι εξαιρετικά δύσκολη για εμάς», δήλωσε χαρακτηριστικά στον «ΧΤΥΠΟ» υπεύθυνη σε κατάστημα οπτικών σε κεντρική πλατεία της Νέας Ιωνίας.
Τι δείχνουν τα στοιχεία της έρευνας
Από τα συμπεράσματα της έρευνας, που πραγματοποίησε το Ινστιτούτο Εμπορίου και Υπηρεσιών (ΙΝΕΜΥ) της Ελληνικής Συνομοσπονδίας Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας (ΕΣΕΕ), ξεχωρίζει η πτώση στις πωλήσεις, συγκριτικά με την αντίστοιχη περίοδο του 2025 – στοιχείο το οποίο, σύμφωνα με το Ε.Ε.Α., συνδέεται με τις γενικότερες τάσεις της αγοράς που καταγράφονται συνολικά για το πρώτο τετράμηνο του 2026.
Το 49% των επιχειρήσεων του δείγματος παρουσίασε χειρότερες πωλήσεις συγκριτικά με την πασχαλινή περίοδο του 2025, ενώ, το 38% δήλωσε ότι κινήθηκαν στα ίδια επίπεδα με πέρυσι. Μόλις το 10% των επιχειρήσεων παρουσίασε καλύτερες επιδόσεις από πέρυσι – με το 62% των επιχειρήσεων αυτών να δηλώνουν αύξηση της τάξης 1 έως 10%.
«Δεν είδα κάποια διαφορά φέτος, οι πωλήσεις ήταν ίδιες με πέρυσι. Το Πάσχα είναι για εμάς η σημαντικότερη περίοδος του έτους. Ό,τι κίνηση υπήρξε, ολοκληρώθηκε τότε. Τώρα οι πωλήσεις τέλος» δήλωσε ιδιοκτήτης καταστήματος με είδη σπιτιού και διακόσμησης σε κεντρικό δρόμο της Νέας Ιωνίας.
«Ο κόσμος αγοράζει μόνο τα απαραίτητα»
Αυτό που επίσης προκύπτει από την έρευνα είναι ότι, τόσο στην Αττική όσο και στην υπόλοιπη επικράτεια, προτιμήθηκαν από τους καταναλωτές τα φθηνότερα προϊόντα. «Το αυξημένο κόστος ζωής, σε συνδυασμό με τις συνεχείς ανατιμήσεις σε βασικά αγαθά και υπηρεσίες, έχει περιορίσει σημαντικά το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών. Ως αποτέλεσμα, οι καταναλωτές εμφανίστηκαν πιο συγκρατημένοι στις αγορές τους, εστιάζοντας κυρίως στα απολύτως απαραίτητα» εξηγεί η Πρόεδρος Εμπορικού Συλλόγου Αμαρουσίου, Μάχη Νικολαράκου. Την ίδια στιγμή αναφέρει ότι «η εικόνα της αγοράς κατά την πασχαλινή περίοδο ήταν αισθητά επιδεινωμένη σε σχέση με πέρυσι».
«Ζήσαμε τη χειρότερη Μεγάλη Εβδομάδα των τελευταίων ετών. Η αγορά δεν θύμιζε σε τίποτα Πάσχα, ήταν χειρότερα και από απλές καθημερινές» μετέφερε για τη Νέα Ιωνία στον ΧΤΥΠΟ ο Πρόεδρος του Εμπορικού Συλλόγου της πόλης, Στάθης Νουβέλογλου. «Το αποτέλεσμα είναι σαφές, ακόμα κι αν δεν γνωρίζω τις ακριβείς αιτίες. Όταν το αρνί αγγίζει τα 15 ευρώ, τα καύσιμα παραμένουν στα 2 ευρώ και το κόστος διατροφής έχει εκτοξευθεί, ο καταναλωτής αδυνατεί να ανταποκριθεί», ενώ, συνέχιζει τονίζοντας: «Ο κόσμος θέλει να κάνει Πάσχα στο χωριό, είναι το έθιμό μας, αλλά η δαπάνη είναι πλέον απαγορευτική. Με βασικούς μισθούς των 800-900 ευρώ – που είναι αστείο να τους αποκαλούμε μισθούς – πώς θα βγει ο κόσμος να ψωνίσει; Με τι χρήματα; Η αγορά ήταν σε μαύρο χάλι, αυτή είναι η αλήθεια».
«Χειρότερα και από την εποχή των capital controls»
Αποκαρδιωτική εικόνα σκιαγραφεί και η Πρόεδρος του Εμπορικού Συλλόγου Χαλανδρίου Μαρία Μίλλερ: «Η πτώση στις πωλήσεις είναι φανερή από τα δεκάδες καταστήματα που κλείνουν δίπλα μας. Ο έμπορος σήμερα βάλλεται από παντού: ενέργεια, κόστη και μια επαγγελματική στέγη που δεν προστατεύεται, με τους ιδιοκτήτες να ζητούν διπλά και τριπλά χρήματα. Όταν ο Έλληνας είναι πια ο προτελευταίος σε αγοραστική δύναμη στην Ευρώπη, πώς θα κινηθεί η αγορά;» επισημαίνει η κα Μίλλερ.
Την ίδια στιγμή, η Πρόερος κάνει λόγο για χειρότερη κατάσταση από την εποχή των capital controls, λέγοντας πως «ακόμα και με κλειστές τράπεζες, η δουλειά μας ήταν καλύτερη από τη σημερινή απελπισία».
Στην Κηφισιά, υπήρχε σχετική συγκράτηση της πτώσης, με τις πωλήσεις, ωστόσο, να κινούνται επίσης σε χαμηλά επίπεδα. Σύμφωνα με τον Αντιπρόεδρο του Εμπορικού Συλλόγου, Ζεράρ Καραβάνη, «η αγορά κινήθηκε σε αρνητικά πρόσημα, με τις πωλήσεις να υποχωρούν κατά περισσότερο από 50%. Δεν ήταν το «κραχ», όμως, που περιγράφεται αλλού».
Τι φταίει;
Ο Πρόεδρος του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών, Γιάννης Χατζηθεοδοσίου, εντοπίζει τη βασική αιτία στην μειωμένη αγοραστική δύναμη των καταναλωτών. Ο κ. Χατζηθεοδοσίου αναγνωρίζει τα νέα κυβερνητικά μέτρα ως θετικά, εντούτοις, υποστηρίζει ότι η άνοδος του πληθωρισμού και η παρατεταμένη ακρίβεια, κυρίως λόγω των οικονομικών συνεπειών του πολέμου στη Μέση Ανατολή, συρρικνώνουν διαρκώς το εισόδημα των πολιτών.
«Γνωρίζω ότι πολλοί θα ισχυριστείτε ότι τα μέτρα είναι ανεπαρκή. Πράγματι, κανένα κράτος, όσο ισχυρό και να είναι, δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνο του τις συνέπειες μιας παγκόσμιας οικονομικής κρίσης. Είναι, όμως, το καλύτερο που μπορούμε να κάνουμε χωρίς να διαταράξουμε την οικονομική ισορροπία που με τόσο κόπο κατακτήσαμε» είπε ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης κατά την ανακοίνωση των νέων μέτρων.
Πριν από μερικές εβδομάδες, ο Πρωθυπουργός ανακοίνωσε μεγάλο πακέτο μέτρων για την στήριξη των πολιτών. Στα κυβερνητικά μέτρα περιλαμβάνονται η έκτακτη ενίσχυση σε οικογένειες με παιδιά, ύψους 150 ευρώ για κάθε παιδί, αύξηση της ενίσχυσης των χαμηλοσυνταξιούχων σε 300 ευρώ καθαρά και η διεύρυνση των δικαιούχων. Παράλληλα, ανακοινώθηκε η αύξηση εισοδηματικών ορίων για την επιστροφή ενοικίου, η επέκταση επιδότησης Diesel και λιπασμάτων, καθώς και καλύτεροι όροι για τη ρύθμιση του ιδιωτικού χρέους.
Ουδείς αμφιβάλλει για τη σωστή κατεύθυνση των κυβερνητικών μέτρων, ύψους μισό δις ευρώ, ενώ, οι αριθμοί και το μεγάλο πρωτογενές πλεόνασμα επιβεβαιώνουν την ανοδική πορεία της ελληνικής οικονομίας τα τελευταία έτη. Ωστόσο, το ερώτημα που προκύπτει είναι αν αρκούν τα μέτρα για να μεταφραστεί η βελτίωση στην καθημερινότητα του πολίτη και αν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις μπορούν να είναι βιώσιμες, ανταγωνιστικές και εν τέλει να επιβιώσουν σε αυτό το κλίμα αβεβαιότητας.
«Πρόκειται ουσιαστικά για “σταγόνα στον ωκεανό”», τονίζει η κα Μάχη Νικολαράκου για τα νέα μέτρα, «καθώς βοηθούν μεν τους πολίτες να ανταπεξέλθουν σε ένα μικρό μέρος βασικών υποχρεώσεων, όπως το ενοίκιο, τα καύσιμα και η διατροφή, αλλά δεν επαρκούν για να ενισχύσουν ουσιαστικά την κατανάλωση».
Ο Πρόεδρος του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου, επισημαίνει ότι η διαρκής αύξηση του λειτουργικού κόστους των ΜμΕ, με ταυτόχρονο περιορισμό του τζίρου επιβάλλει πιο στοχευμένες παρεμβάσεις από την κυβέρνηση: «Το Επαγγελματικό Επιμελητήριο Αθηνών έχει καταθέσει συγκεκριμένες προτάσεις, όπως μείωση των έμμεσων φόρων, έστω και για ένα περιορισμένο χρονικό διάστημα, κατάργηση φορολογικών υποχρεώσεων που υπάρχουν από τα χρόνια των μνημονίων, ενίσχυση της ρευστότητας, ουσιαστικές ρυθμίσεις για τη μείωση του ιδιωτικού χρέους που απειλεί τη βιωσιμότητα ΜμΕ και επαγγελματιών».
Πίεση από e-shops και κινεζικές πλατφόρμες
Ένα άλλο στοιχείο που αναδύεται από την έρευνα είναι το γεγονός ότι η χρήση καρτών κυριαρχεί στις συναλλαγές κατά 77%, επιβεβαιώνοντας τη στροφή στις ηλεκτρονικές πληρωμές. Παράλληλα, εντοπίζεται σημαντική υστέρηση στον ψηφιακό μετασχηματισμό. Το ψηφιακό κανάλι των πωλήσεων παρουσιάζει ελλείψεις, αφού μόνο το 38% των επιχειρήσεων της Αττικής διαθέτει τη δυνατότητα απομακρυσμένων πωλήσεων.
Η υστέρηση αυτή παρουσιάζεται σε μια εποχή που η πίεση από μεγάλες πλατφόρμες ψηφιακών αγορών αυξάνεται ραγδαία, με τους καταναλωτές να στρέφονται προς τα εκεί για τις αγορές τους εν μέσω ακρίβειας. Παράλληλα, οι έμποροι κάνουν λόγο για υψηλά κόστη λειτουργίας e-shop και μεγάλες προκλήσεις που έχουν αναδυθεί από τα νέα δεδομένα της αγοράς. Μπορούν άραγε οι ελληνικές επιχειρήσεις να παραμείνουν ανταγωνιστικές;
«Μεγάλες εταιρείες όπως η Temu και η Shein λειτουργούν χωρίς κανέναν έλεγχο, δεν δίνουν λογαριασμό για τις πωλήσεις τους και απορροφούν τεράστιο όγκο χρήματος από την εγχώρια αγορά. Πρέπει να διαχωρίσουμε το e-shop ενός τοπικού καταστήματος από αυτούς τους κολοσσούς, εκεί κινείται το μεγάλο χρήμα» τονίζει ο κ. Νουβέλογλου.
Η κα Νικολάρακου, κάνει λόγο για τις αρνητικές επιδράσεις του ηλεκτρονικού εμπορίου στις τοπικές αγορές, εξηγώντας ότι τα e-shops προσφέρουν συχνά μεγαλύτερη ποικιλία, ανταγωνιστικότερες τιμές και ευκολία στις αγορές. «Η μετάβαση δεν είναι εύκολη για όλους. Υπάρχουν ακόμη επιχειρήσεις που δυσκολεύονται λόγω κόστους, έλλειψης τεχνογνωσίας ή περιορισμένων πόρων, γεγονός που δημιουργεί άνισους όρους ανταγωνισμού» τονίζει.
Στο ίδιο μήκος κύματος, η κα Μίλλερ, μιλά για το υψηλό λειτουργικό και φορολογικό κόστος των επιχειρήσεων, τη στιγμή που μεγάλες πλατφόρμες ηλεκτρονικού εμπορίου δεν ελέγχονται επαρκώς. «Όταν μια επιχείρηση επιβαρύνεται με υψηλό ΦΠΑ 24%, φορολογία και αυξημένες τραπεζικές προμήθειες στις συναλλαγές με κάρτα, είναι δύσκολο να μειώσει τις τιμές. Επαγγελματίες στο Χαλάνδρι, έχουν καταγγείλει μάλιστα αυξήσεις στις χρεώσεις POS, με προμήθειες που σε ορισμένες περιπτώσεις έφτασαν από περίπου 1,2% στο 2,9%».
Το ψηφιακό χάσμα φαίνεται να αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα των τελευταίων ετών για τη χώρα. Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις καλούνται πλέον να επιβιώσουν σε μια αγορά που αλλάζει ραγδαία, με αυξανόμενο λειτουργικό κόστος και εντεινόμενο ανταγωνισμό από τις διεθνείς ψηφιακές πλατφόρμες.