Αντιμέτωποι με τον εφιάλτη της εφορίας βρίσκονται εκατομμύρια φορολογούμενοι, οι οποίοι πρέπει να συμπληρώσουν τη φορολογική τους δήλωση για να πληρώσουν το χαράτσι που τους αναλογεί.
Αντώνης Κατωπόδης
Φοροτεχνικοί τονίζουν, ότι οι φετινές δηλώσεις περιέχουν σημαντικές ελαφρύνσεις σε τεκμήρια, αλλά και νέες διαδικασίες οι οποίες απαιτούν μεγαλύτερη προσοχή κατά τη συμπλήρωση των στοιχείων.
Όπως εξηγούν, πολλές από τις ελαφρύνσεις ισχύουν όταν συμπληρωθούν σωστά οι νέοι κωδικοί στα έντυπα, γεγονός που καθιστά σαφές ότι δεν θα πρέπει να γίνουν λάθη στην κατάθεση της δήλωσης.
Η διαδικασία άνοιξε πριν από λίγες ημέρες και υπολογίζεται ότι πάνω από 1,5 εκατομμύριο δηλώσεις θα είναι προσυμπληρωμένες για όσους έχουν εισόδημα αποκλειστικά από μισθωτές υπηρεσίες και συντάξεις.
Για πρώτη φορά ενήλικοι έως 25 ετών, που σπουδάζουν, υπηρετούν τη στρατιωτική τους θητεία ή είναι άνεργα, απαλλάσσονται από το τεκμήριο διαβίωσης των 3.000 ευρώ, ακόμη και αν έχουν μικρό εισόδημα.
Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι από την επόμενη χρονιά αναμένεται αλματώδης αύξηση των προσυμπληρωμένων Ε1 αλλά και Ε2, που αφορούν εισοδήματα από ακίνητα.
Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι με την ενεργοποίηση του ΜΙΔΑ, η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) θα έχει άμεση πρόσβαση σε αυτά τα στοιχεία.
Φοροτεχνικοί τονίζουν ότι δεν υπάρχουν σημαντικές αλλαγές στο βασικό έντυπο Ε1 και εξηγούν ότι έχουν γίνει οι αναγκαίες προσαρμογές, που δεν επηρεάζουν τον τελικό «λογαριασμό».
Η καταβολή
Όπως και τα προηγούμενα χρόνια, έτσι και φέτος, η πληρωμή του φόρου θα πρέπει να γίνει σε οκτώ ισόποσες μηνιαίες δόσεις, από τις οποίες η πρώτη καταβάλλεται έως την τελευταία εργάσιμη ημέρα του Ιουλίου.
Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι οι υπόλοιπες επτά, πρέπει να καταβληθούν μέχρι την τελευταία εργάσιμη ημέρα των επόμενων 7 μηνών, δηλαδή μέχρι το τέλος του Φεβρουαρίου του 2027.
Εκπτώσεις
Ζητούμενο σε κάθε περίπτωση είναι το πώς οι φορολογούμενοι θα κερδίσουν την πολυπόθητη έκπτωση για να πληρώσουν λιγότερο φόρο, μια διαδικασία που έχει συγκεκριμένα μυστικά.
Όσοι λοιπόν επιλέξουν να εξοφλήσουν τον φόρο εφάπαξ, μέχρι την καταληκτική ημερομηνία καταβολής της πρώτης δόσης, δικαιούνται συγκεκριμένες εκπτώσεις στο συνολικό ποσό.
Αυτό που πρέπει πάντως να γίνει σαφές, είναι πως τελικό ποσοστό της έκπτωσης εξαρτάται από το πότε υποβάλλεται η φορολογική δήλωση.
Ειδικότερα, παρέχεται έκπτωση της τάξης του 4% όταν η δήλωση υποβληθεί έως τις 30 Απριλίου και ο φόρος εξοφληθεί ολόκληρος μέχρι την προθεσμία πληρωμής της πρώτης δόσης. Στην περίπτωση που η δήλωση υποβληθεί μέχρι τις 15 Ιουνίου, τότε η έκπτωση μειώνεται σε 3%, ενώ για δηλώσεις που υποβάλλονται έως τις 15 Ιουλίου, η έκπτωση περιορίζεται σε 2%.
Όπως γίνεται αντιληπτό, η συγκεκριμένη ρύθμιση έχει ως στόχο να λειτουργήσει ως κίνητρο για την έγκαιρη υποβολή της δήλωσης αλλά και για την άμεση εξόφληση της φορολογικής υποχρέωσης. Για παράδειγμα, ένας φορολογούμενος με ετήσιο εισόδημα 20.000 ευρώ μπορεί να προκύψει ότι οφείλει φόρο 1.200 ευρώ.
Αν υποβάλει τη δήλωσή του μέχρι τις 30 Απριλίου και πληρώσει εφάπαξ τον φόρο, θα λάβει έκπτωση 4%, δηλαδή 48 ευρώ και το τελικό ποσό που θα καταβάλει θα είναι 1.152 ευρώ αντί για 1.200 ευρώ.
Σε μια δεύτερη περίπτωση, φορολογούμενος με εισόδημα 35.000 ευρώ μπορεί να έχει φόρο προς πληρωμή 3.000 ευρώ. Εάν η δήλωση υποβληθεί έως τις 15 Ιουνίου και ο φόρος πληρωθεί εφάπαξ, η έκπτωση 3% μειώνει τον φόρο κατά 90 ευρώ και ο φορολογούμενος θα πληρώσει τελικά 2.910 ευρώ.
Για έναν φορολογούμενο με εισόδημα 50.000 ευρώ και φόρο 6.000 ευρώ, η υποβολή της δήλωσης έως τις 15 Ιουλίου με εφάπαξ πληρωμή οδηγεί σε έκπτωση 2%, δηλαδή 120 ευρώ. Αυτό στην πράξη σημαίνει ότι το τελικό ποσό διαμορφώνεται στα 5.880 ευρώ.
Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι σε περίπτωση που υποβληθεί εμπρόθεσμη τροποποιητική δήλωση και προκύψει επιπλέον ποσό φόρου προς καταβολή, η έκπτωση εφαρμόζεται μόνο στο επιπλέον αυτό ποσό και σύμφωνα με το ποσοστό που ισχύει τη χρονική στιγμή υποβολής της τροποποιητικής δήλωσης.
Έτσι, οι φορολογούμενοι έχουν τη δυνατότητα να μειώσουν τη συνολική φορολογική επιβάρυνση, εφόσον κινηθούν έγκαιρα τόσο στην υποβολή της δήλωσης όσο και στην εξόφληση της οφειλής τους.
Οι σύζυγοι
Όταν οι σύζυγοι ή τα μέρη συμφώνου συμβίωσης υποβάλλουν την ετήσια δήλωση φορολογίας εισοδήματος ως κοινή δήλωση, δεν απαιτείται καμία πρόσθετη ενέργεια από την πλευρά τους.
Η διαδικασία πραγματοποιείται αυτόματα μέσω του φορολογικού συστήματος, χωρίς να χρειάζεται να υποβληθεί κάποιο επιπλέον αίτημα ή δήλωση από τους φορολογούμενους. Στην περίπτωση της κοινής δήλωσης, ο φόρος που προκύπτει υπολογίζεται και βεβαιώνεται ξεχωριστά για κάθε σύζυγο ή μέρος συμφώνου συμβίωσης.
Παρότι η δήλωση είναι κοινή, εκδίδονται δύο διαφορετικές πράξεις διοικητικού προσδιορισμού φόρου, δηλαδή δύο εκκαθαριστικά σημειώματα, ένα για κάθε πρόσωπο. Στα εκκαθαριστικά αυτά εμφανίζονται τα εισοδήματα και των δύο συζύγων, ωστόσο υπάρχει διαφοροποίηση στον Πίνακα Γ’ του εκκαθαριστικού, στον οποίο καταγράφονται αναλυτικά τα ποσά που αντιστοιχούν στον καθένα ξεχωριστά.
Υπόχρεος για την υποβολή της κοινής δήλωσης ορίζεται ένας από τους δύο συζύγους ή ένα από τα μέρη του συμφώνου συμβίωσης, ο οποίος δηλώνεται στο σύστημα ως βασικός υπόχρεος. Το πρόσωπο αυτό υποβάλλει τη δήλωση τόσο για τα δικά του εισοδήματα όσο και για εκείνα του άλλου συζύγου ή μέρους του συμφώνου συμβίωσης.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι, ακόμη και στην περίπτωση κοινής δήλωσης, ο φόρος του κάθε συζύγου υπολογίζεται ανεξάρτητα. Για τον λόγο αυτό, πιστωτικά ποσά που προκύπτουν για τον έναν σύζυγο ή μέρος συμφώνου συμβίωσης δεν συμψηφίζονται με τυχόν χρεωστικά ποσά του άλλου.
Αν, για παράδειγμα, ο ένας δικαιούται επιστροφή φόρου και ο άλλος έχει οφειλή, η επιστροφή δεν χρησιμοποιείται για να καλύψει την οφειλή του δεύτερου. Αντίστοιχα, όταν και οι δύο έχουν πιστωτικό αποτέλεσμα, τα ποσά επιστρέφονται ξεχωριστά στον καθένα.
Ο φόρος που προκύπτει από την κοινή δήλωση βεβαιώνεται στην αρμόδια φορολογική υπηρεσία του υπόχρεου συζύγου ή μέρους συμφώνου συμβίωσης. Αυτό ισχύει ακόμη και σε περιπτώσεις όπου οι σύζυγοι υπάγονται σε διαφορετικές φορολογικές υπηρεσίες, για παράδειγμα επειδή ένας από αυτούς ασκεί επιχειρηματική δραστηριότητα ή επειδή έχουν διαφορετική φορολογική κατοικία.
Διαζύγια
Υπάρχουν, ωστόσο, περιπτώσεις στις οποίες οι σύζυγοι υποβάλλουν χωριστές δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος.
Αυτό συμβαίνει όταν έχει διακοπεί η έγγαμη συμβίωση κατά τον χρόνο υποβολής της δήλωσης, όταν ένας από τους συζύγους έχει κηρυχθεί σε πτώχευση ή όταν έχει τεθεί σε καθεστώς δικαστικής συμπαράστασης.
Στις περιπτώσεις αυτές, κάθε σύζυγος υποβάλλει ξεχωριστή δήλωση μόνο για τα δικά του εισοδήματα, χωρίς να απαιτείται προηγούμενη γνωστοποίηση μέσω ειδικής ψηφιακής εφαρμογής. Το βάρος της απόδειξης για τη διακοπή της έγγαμης συμβίωσης φέρει ο ίδιος ο φορολογούμενος. Παράλληλα, απαραίτητη προϋπόθεση αποτελεί η ενημέρωση του Φορολογικού Μητρώου για τη μεταβολή της οικογενειακής κατάστασης.
Όσον αφορά τα φυσικά πρόσωπα που έχουν συνάψει σύμφωνο συμβίωσης, εφόσον το γεγονός αυτό έχει δηλωθεί και καταχωριστεί στο Φορολογικό Μητρώο, έχουν τη δυνατότητα να υποβάλουν κοινή δήλωση φορολογίας εισοδήματος.
Στην περίπτωση αυτή αντιμετωπίζονται φορολογικά με τον ίδιο τρόπο όπως και οι έγγαμοι. Υπόχρεος για την υποβολή δήλωσης είναι το μέρος του συμφώνου συμβίωσης που δηλώνεται στο σύστημα ως βασικός υπόχρεος και το οποίο υποβάλλει τη δήλωση και για τα εισοδήματα του άλλου μέρους.
Αναδρομικά
Οι τροποποιητικές δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος από μισθωτούς ή συνταξιούχους λόγω αναδρομικών αποδοχών προηγούμενων ετών αντιμετωπίζονται με ειδικό φορολογικό καθεστώς.
Οι τροποποιητικές δηλώσεις μπορούν να υποβληθούν χωρίς την επιβολή προστίμων ή τόκων, εφόσον κατατεθούν μέχρι το τέλος του φορολογικού έτους μέσα στο οποίο εκδόθηκαν οι αντίστοιχες βεβαιώσεις αποδοχών.
Για τα φορολογικά έτη από το 2015 και μετά, οι σχετικές τροποποιητικές δηλώσεις υποβάλλονται ηλεκτρονικά μέσω της ψηφιακής πύλης myAADE, αξιοποιώντας την ειδική διαδικτυακή υπηρεσία υποβολής.
Αντίθετα, για φορολογικά έτη έως και το 2014, οι δηλώσεις δεν υποβάλλονται ηλεκτρονικά αλλά αποστέλλονται ή κατατίθενται με τους προβλεπόμενους τρόπους στην αρμόδια φορολογική υπηρεσία που είναι υπεύθυνη για την παραλαβή της δήλωσης.
Ιδιαίτερη περίπτωση αποτελούν τα αναδρομικά ποσά αγροτικών ενισχύσεων και επιδοτήσεων που καταβάλλονται ύστερα από ένσταση ή δικαστική απόφαση.
Όταν ο φορολογούμενος επιλέγει να φορολογηθούν τα ποσά αυτά στο έτος στο οποίο πραγματικά ανάγονται, οι σχετικές τροποποιητικές δηλώσεις υποβάλλονται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας myAADE για τα φορολογικά έτη από το 2020 και μετά.
Για τα φορολογικά έτη έως και το 2019, η υποβολή πραγματοποιείται στην αρμόδια φορολογική υπηρεσία με τους προβλεπόμενους τρόπους.
Οι ανείσπρακτες δεδουλευμένες αποδοχές, φορολογούνται με βάση το έτος στο οποίο ανάγονται, εφόσον αναγράφονται διακριτά στην ετήσια βεβαίωση αποδοχών που λαμβάνει ο δικαιούχος ή εφόσον μπορεί να αποδειχθεί με άλλο πρόσφορο μέσο το έτος στο οποίο αντιστοιχούν.
Αντίθετα, εάν οι συγκεκριμένες αποδοχές δεν εμφανίζονται διακριτά στη βεβαίωση αποδοχών ή δεν μπορεί να αποδειχθεί το έτος στο οποίο αφορούν, τότε θεωρείται ότι αποτελούν εισόδημα του έτους κατά το οποίο καταβλήθηκαν και φορολογούνται αναλόγως.
Ανείσπρακτα
Η σημαντική αύξηση των τιμών στα ενοίκια έχει φέρει εκ νέου στο προσκήνιο το ζήτημα των ανείσπρακτων μισθωμάτων, ιδιαίτερα κατά την περίοδο υποβολής των φορολογικών δηλώσεων.
Πολλοί ιδιοκτήτες ακινήτων βρίσκονται αντιμέτωποι με το ενδεχόμενο να φορολογηθούν για εισοδήματα που στην πραγματικότητα δεν έχουν εισπράξει. Για τον λόγο αυτό, η φορολογική διοίκηση προβλέπει συγκεκριμένη διαδικασία ώστε οι ιδιοκτήτες να μπορούν να δηλώσουν τα ανείσπρακτα ποσά και να αποφύγουν τη φορολόγηση για ανύπαρκτο εισόδημα.
Τα ποσά που δεν έχουν εισπραχθεί από μισθώματα πρέπει να δηλώνονται στη στήλη 16 του εντύπου Ε2, η οποία αφορά τα ανείσπρακτα εισοδήματα από εκμίσθωση ακίνητης περιουσίας.
Ωστόσο, για να αναγνωριστούν ως ανείσπρακτα και να μην φορολογηθούν, πρέπει μέχρι την προθεσμία υποβολής της δήλωσης να έχει κινηθεί συγκεκριμένη νομική διαδικασία κατά του μισθωτή.
Ειδικότερα απαιτείται
- να έχειεκδοθεί διαταγή πληρωμής, διαταγή απόδοσης μισθίου, δικαστική απόφαση αποβολής ή επιδίκασης μισθωμάτων ή
- να έχει κατατεθεί αγωγή αποβολής ή διεκδίκησης μισθωμάτων.
Στην περίπτωση της αγωγής, αυτή θα πρέπει να συνοδεύεται από αποδεικτικό επίδοσης προς τον μισθωτή. Πριν από την υποβολή της φορολογικής δήλωσης, ο ιδιοκτήτης οφείλει να προσκομίσει στην αρμόδια φορολογική υπηρεσία ευκρινή φωτοαντίγραφα των σχετικών εγγράφων.
Κατ’ εξαίρεση, για το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί από την έκδοση της απόφασης αποβολής ή της διαταγής απόδοσης χρήσης μισθίου έως την εκτέλεσή της, η δήλωση των ανείσπρακτων μισθωμάτων μπορεί να γίνει με την υποβολή υπεύθυνης δήλωσης.
Η δήλωση συνοδεύεται από έκθεση αποβολής και εγκατάστασης που έχει συντάξει δικαστικός επιμελητής, η οποία επιβεβαιώνει ότι για το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα τα ενοίκια δεν έχουν εισπραχθεί.