Ένα νέο πλαίσιο ρύθμισης ληξιπρόθεσμων οφειλών προς την εφορία, με δυνατότητα αποπληρωμής έως και σε 48 δόσεις, επεξεργάζεται η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, στο πλαίσιο της συνολικής στρατηγικής για τον περιορισμό του διογκούμενου ιδιωτικού χρέους προς το Δημόσιο. Το σχήμα που σχεδιάζεται αφορά αποκλειστικά παλαιά ληξιπρόθεσμα χρέη και δεν θα καλύπτει οφειλές που θα δημιουργηθούν στο μέλλον, ενώ συνδέεται άμεσα με το νέο σύστημα ελέγχων και είσπραξης που προετοιμάζει η ΑΑΔΕ, αξιοποιώντας και εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για πιο στοχευμένη παρακολούθηση της συμπεριφοράς των οφειλετών.
Σήμερα, οι επιλογές ρύθμισης περιλαμβάνουν την πάγια ρύθμιση, τον εξωδικαστικό μηχανισμό και νέες ψηφιακές λύσεις που αναμένεται να τεθούν σε λειτουργία εντός του 2026. Η πάγια ρύθμιση προβλέπει έως 12 ή 24 δόσεις για τακτικές οφειλές, όπως ΦΠΑ, φόρο εισοδήματος και ΕΝΦΙΑ, ενώ για έκτακτες οφειλές, όπως φόρους κληρονομιάς ή χρέη που προκύπτουν μετά από φορολογικό έλεγχο, δίνεται δυνατότητα έως και 48 δόσεων. Το επιτόκιο διαμορφώνεται στο 4,34% για τις 12 δόσεις και στο 5,84% για τις 24 δόσεις, με ελάχιστη μηνιαία καταβολή τα 30 ευρώ και με διαδικασία που γίνεται εξ ολοκλήρου ψηφιακά μέσω της εφαρμογής της ΑΑΔΕ.
Το νέο σχήμα που βρίσκεται υπό σχεδιασμό διαφοροποιείται, καθώς στοχεύει αποκλειστικά στα παλαιά χρέη και θα λειτουργεί με αυστηρούς όρους και δικλίδες ασφαλείας, ώστε να αποφευχθούν οι στρεβλώσεις προηγούμενων παρεμβάσεων. Η ένταξη θα προϋποθέτει την τήρηση συγκεκριμένων κριτηρίων, τα οποία θα καθοριστούν από κοινού από το υπουργείο Οικονομικών και την ΑΑΔΕ. Καθοριστικό ρόλο αναμένεται να έχει το ιστορικό συνέπειας των φορολογουμένων, με στόχο να αποκλειστούν όσοι στο παρελθόν εντάσσονταν σε ρυθμίσεις χωρίς πρόθεση τήρησής τους, επιδιώκοντας απλώς την προσωρινή εξασφάλιση φορολογικής ενημερότητας.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, όλα τα παλαιά χρέη θα μπορούν να εξοφληθούν σε έως 48 δόσεις, αλλά μόνο υπό αυστηρούς όρους, ώστε το εργαλείο να λειτουργήσει ως πραγματική διέξοδος ρύθμισης και όχι ως πρόσκαιρη «ανάσα» που θα οδηγεί σε νέα συσσώρευση οφειλών. Το πλαίσιο αυτό «κουμπώνει» με τη γενικότερη στρατηγική της ΑΑΔΕ για ενίσχυση των μηχανισμών είσπραξης και καλύτερη στόχευση των παρεμβάσεων.
Την ίδια ώρα, τα στοιχεία της ΑΑΔΕ αποτυπώνουν τη συνεχιζόμενη αύξηση του συνολικού ληξιπρόθεσμου υπολοίπου. Όπως προκύπτει από το Tax Administration Monitor, το ποσό έφθασε τα 111,9 δισ. ευρώ τον Σεπτέμβριο και αυξήθηκε περαιτέρω σε 112,5 δισ. ευρώ τον Οκτώβριο, χωρίς να συνυπολογίζεται μια ακραία λανθασμένη οφειλή ΦΠΑ ύψους περίπου 2,4 δισ. ευρώ που παραμένει εκτός μετρήσεων εδώ και μήνες. Παρά το νέο αυτό υψηλό στο ύψος των οφειλών, ο αριθμός των οφειλετών ακολουθεί αντίθετη πορεία, καθώς τα φυσικά και νομικά πρόσωπα με ληξιπρόθεσμα χρέη μειώθηκαν σε 3.928.883 τον Σεπτέμβριο και σε 3.896.032 τον Οκτώβριο. Σε ετήσια βάση, η μείωση διαμορφώνεται στο 1,1% και 0,8% αντίστοιχα, στοιχείο που δείχνει ότι λιγότεροι φορολογούμενοι καθυστερούν, αλλά με υψηλότερα κατά μέσο όρο ποσά οφειλής.
Παράλληλα, εντός της ΑΑΔΕ βρίσκεται σε εξέλιξη συζήτηση για τον επανακαθορισμό του πλαισίου που αφορά τα ανεπίδεκτα είσπραξης ποσά, με στόχο τη θέσπιση σαφών και αυστηρών κριτηρίων ώστε οφειλές που δεν πρόκειται ποτέ να εισπραχθούν να διαγράφονται οριστικά. Σήμερα, ως ανεπίδεκτα είσπραξης χαρακτηρίζονται χρέη ύψους 27,3 δισ. ευρώ, που αφορούν μεταξύ άλλων εταιρείες-«φαντάσματα», πτωχευμένες επιχειρήσεις ή εξαιρετικά παλαιές απαιτήσεις. Με βάση αυτά τα δεδομένα, το «πραγματικό» ληξιπρόθεσμο χρέος που θεωρητικά μπορεί να εισπραχθεί εκτιμάται σε περίπου 85,2 δισ. ευρώ.
Το νέο πλαίσιο των 48 δόσεων φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως στοχευμένο εργαλείο αποσυμπίεσης για παλαιές οφειλές, σε ένα περιβάλλον όπου τα μεγέθη παραμένουν υψηλά, αλλά η ανάγκη για βιώσιμες και ρεαλιστικές ρυθμίσεις γίνεται όλο και πιο επιτακτική για τη σταθερότητα των δημόσιων εσόδων και τη συμμόρφωση των φορολογουμένων.