Έκπληξη και προσδοκίες έχει προκαλέσει η επικράτηση με 62,76% του Τουφάν Ερχιουρμάν στις παράνομες «εκλογές» στα Κατεχόμενα, με συμμετοχή που άγγιξε το 65%.
Η εκτίμηση που κυριαρχεί είναι ότι το αποτέλεσμα αναδιατάσσει τις ισορροπίες στο ψευδοκράτος και εκλαμβάνεται ως σαφής αποδοκιμασία του Ερσίν Τατάρ, ο οποίος λειτούργησε ως εντολοδόχος της Άγκυρας.
Στη Λευκωσία δεν κρύβουν την αισιοδοξία τους, με το σκεπτικό ότι η πενταετία του κ. Τατάρ στην ηγεσία της τουρκοκυπριακής κοινότητας, ταυτίστηκε με την αδιάλλακτη γραμμή της λύσης «δύο κρατών».
Όπως υποστηρίζουν, ο κ. Τατάρ ήταν ο εκφραστής:
Α. της ρήξης με κάθε ομοσπονδιακή προοπτική και
Β. της βαθιάς εξάρτησης του Ψευδοκράτους από την Τουρκία.
Με βάση αυτά τα δεδομένα, η σαρωτική επικράτηση του κ. Ερχιουρμάν ερμηνεύεται ως αντίδραση στο καθεστώς κηδεμονίας από την Άγκυρά.
Διεθνή Μέσα Ενημέρωσης μάλιστα τονίζουν ότι το αποτέλεσμα των εκλογών αποτελεί στροφή στην επανεκκίνηση συνομιλιών για επίλυση του Κυπριακού.
Ο νέος ηγέτης των Τουρκοκυπρίων μίλησε για «νίκη όλων» και για «αδελφοσύνη όλων των πολιτών, ανεξάρτητα από το πού γεννήθηκαν, είτε οι ίδιοι είτε οι γονείς τους.
Πρόκειται όπως γίνεται αντιληπτό για μια ρητορική που συνιστά πλήρη αποδοχή των εποίκων ως «πολιτών» του ψευδοκράτους, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για μια μελλοντική διευθέτηση του Κυπριακού.
Ωστόσο, ο κ. Ερχιουρμάν, απέφυγε να μιλήσει ευθέως για τη μορφή της λύσης, αναφέροντας ότι στα ζητήματα «εξωτερικής πολιτικής» θα ενεργεί σε συνεννόηση με την Τουρκία, όπως συνέβαινε «διαχρονικά».
Όσον αφορά τον απερχομενο ηγέτης των Τουρκοκυπρίων, κ.Τατάρ, ναι μεν αποδέχτηκε το αποτέλεσμα άφησε όμως αιχμές για «παράγοντες» που επηρέασαν την κρίση των πολιτών
Η Άγκυρα
Ο Τούρκος Πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν έδωσε συγχαρητήρια στον κ. Ερχιουρμάν και διαβεβαίωσε για συνέχιση της στήριξης.
Αντίστοιχα μηνύματα έστειλε ο Τούρκος αντιπρόεδρος Τζεβντέτ Γιλμάζ, το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών και άλλοι θεσμικοί παράγοντες στην Άγκυρα.
Ωστόσο, ο Ντεβλέτ Μπαχτσελί παρέμεινε πιστός στη «σκληρή γραμμή» και ζήτησε ευθέως να απορριφθεί το αποτέλεσμα των εκλογών, λόγω της μικρής συμμετοχής.
Πολιτικοί παρατηρητές τονίζουν ότι οι δηλώσεις αυτές επιβεβαιώνουν την πρόθεση της Άγκυρας να διατηρήσει τον έλεγχο, επιλέγοντας κατά περίπτωση ήπιους τόνους ή ένταση.
Συγκρατημένη αισιοδοξία
Ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης έδωσε συγχαρητήρια στον κ. Ερχιουρμάν, δηλώνοντας έτοιμος για συνάντηση με στόχο την επανέναρξη διαδικασίας υπό τα Ηνωμένα Έθνη.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και η Πρόεδρος της κυπριακής Βουλής, Αννίτα Δημητρίου, η οποία τόνισε ότι το αποτέλεσμα εκφράζει τη βούληση να μπει τέλος στη λύση των «δύο κρατών».
Από την πλευρά του ο ΓΓ του ΑΚΕΛ, Στέφανος Στεφάνου, είπε πως η ψήφος των Τουρκοκυπρίων δείχνει επιθυμία για επαναπροσέγγιση και για λύση στο πλαίσιο ομοσπονδίας, με πολιτική ισότητα.
Λεπτές ισορροπίες
Όσοι γνωρίζουν τις λεπτές ισορροπίες στο Κυπριακό, λένε με νόημα ότι το περιβάλλον που δημιουργείται θυμίζει τις προσδοκίες που είχαν καλλιεργηθεί το 2005 και το 2015.
Τότε είχαν επικρατήσει ο Μεχμέτ Αλί Ταλάτ και ο Μουσταφά Ακιντζί και τόσο η Λευκωσία όσο και ευρωπαϊκές πρωτεύουσες μιλούσαν για ένα «παράθυρο ευκαιρίας» στο Κυπριακό.
Τα γεγονότα όμως έδειξαν ότι ήταν φρούδες οι ελπίδες που είχαν καλλιεργηθεί, καθώς η Τουρκία κράτησε τα «κλειδιά» και «πάγωνε» τις συνομιλίες όταν έφταναν στην τελική ευθεία.
Το ερώτημα που τίθεται πλέον είναι εάν η συγκυρία είναι διαφορετική και εάν υπάρχουν προϋποθέσεις για να μπει τέλος στο δράμα της διχοτόμησης της Κύπρου.
Κατά συνέπεια, το ζητούμενο δεν είναι οι προθέσεις του νέου ηγέτη του ψευδοκράτους, αλλά εάν Πρόεδρος Ερντογάν, θα δώσει «πράσινο φως» για προχωρήσει μια πιο ουσιαστική διαδικασία.
Το αισιόδοξο σενάριο είναι η νίκη του κ. Ερχιουρμάν, να λειτουργήσει ως άλλοθι για να μπει ένα τέλος στις ακραίες θέσεις της Άγκυρας, με πρόσχημα τη βούληση των Τουρκοκυπρίων.
Ωστόσο, όσοι βλέπουν με ρεαλισμό τα δεδομένα που δημιουργούνται, τονίζουν ότι η Τουρκία δεν πρόκειται να εγκαταλείψει την πάγια θέση της για λύση «δύο κρατών» λόγω της ήττας του Τατάρ.
Ευρύτεροι στόχοι
Στο παρασκήνιο λέγεται, ότι η Άγκυρά θα μπορούσε να βρει ένα άλλοθι στη νίκη του κ. Ερχιουρμάν με στόχο να «στρογγυλέψει» τις γωνίες και να πετύχει ευρύτερους στόχους της.
Κοινό μυστικό είναι άλλωστε ότι ο κ. Ερντογάν, ψάχνει εδώ και καιρό μια επαναπροσέγγιση με την Ε.Ε. για πρόσβαση σε πρωτοβουλίες αμυντικής συνεργασίας όπως το SAFE.
Επίσης, η Τουρκία επιθυμεί ρόλο στις ενεργειακές διασυνδέσεις της Ανατολικής Μεσογείου, ενώ επιδιώκει ομαλοποίηση με τις ΗΠΑ για να κερδίσει τη μάχη των μαχητικών νέας γενιάς.
Υπ’ αυτό το πρίσμα η νίκη του μετριοπαθούς κ. Ερχιουρμάν, θα μπορούσε να διευκολύνει την τουρκική διπλωματία, ώστε να πετύχει τους πραγματικούς της στόχους.
Σε κάθε περίπτωση πάντως, η στάση της Τουρκίας θα κριθεί από την αποδοχή της επανέναρξης συνομιλιών στη βάση διζωνικής, δικοινοτικής, ομοσπονδίας.
Εάν κάτι τέτοιο γίνει αποδεκτό –όπως και η αποφυγή τετελεσμένων στο περιουσιακό-, το τοπίο θα αλλάξει ριζικά, ενώ σε διαφορετική περίπτωση το Κυπριακό θα συνεχίσει να βρίσκεται σε τέλμα.