Σοβαρές αναταράξεις προκαλεί η κλιμάκωση των στρατιωτικών επιχειρήσεων στο Ιράν, καθώς πλοία που κινούνται στα Στενά του Ορμούζ φέρονται να λαμβάνουν προειδοποιητικά μηνύματα περιορισμού της ναυσιπλοΐας από ιρανικές δυνάμεις.
Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Reuters, αξιωματούχος της ευρωπαϊκής ναυτικής αποστολής Επιχείρηση Ασπίδες ανέφερε ότι από χθες μεταδίδονται μέσω VHF μηνύματα των Φρουρών της Επανάστασης, στα οποία επισημαίνεται ότι «κανένα πλοίο δεν επιτρέπεται να περάσει από τα Στενά του Ορμούζ».
Ωστόσο, δεν υπάρχει επίσημη επιβεβαίωση από την Τεχεράνη για πλήρη αποκλεισμό, ενώ Ευρωπαίος αξιωματούχος, υπό καθεστώς ανωνυμίας, διευκρίνισε ότι δεν έχει εκδοθεί επίσημη εντολή κλεισίματος.
Κρίσιμη αρτηρία για το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν τη σημαντικότερη θαλάσσια δίοδο μεταφοράς πετρελαίου παγκοσμίως. Από το συγκεκριμένο πέρασμα διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς, συνδέοντας παραγωγούς του Περσικού Κόλπου –Σαουδική Αραβία, Ιράν, Ιράκ, Κουβέιτ, Κατάρ και ΗΑΕ– με τις διεθνείς αγορές.
Σύμφωνα με την Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ (EIA), περίπου 20 εκατ. βαρέλια πετρελαίου ημερησίως διέρχονταν από το στενό το 2024, ποσότητα που αντιστοιχεί σε ετήσιο εμπόριο ενέργειας σχεδόν 500 δισ. δολαρίων. Το 2025, τα δεξαμενόπλοια μετέφεραν κατά μέσο όρο 16,7 εκατ. βαρέλια αργού και συμπυκνωμάτων ημερησίως μέσω του διαύλου.
Η πλωτή οδός είναι επίσης κομβικής σημασίας για το LNG, καθώς οι περισσότερες χώρες του Κόλπου δεν διαθέτουν εναλλακτική θαλάσσια διαδρομή για τις εξαγωγές τους.
Κίνδυνος εκτίναξης τιμών
Αναλυτές προειδοποιούν ότι ενδεχόμενη παρατεταμένη διαταραχή θα μπορούσε να οδηγήσει την τιμή του πετρελαίου ακόμη και στα 100 δολάρια το βαρέλι, προκαλώντας αλυσιδωτές επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία και εντείνοντας την αβεβαιότητα στις αγορές.
Η Τεχεράνη έχει επανειλημμένα στο παρελθόν χρησιμοποιήσει το Ορμούζ ως διαπραγματευτικό «χαρτί». Πριν από λίγες εβδομάδες είχε προχωρήσει σε προσωρινό κλείσιμο τμημάτων του στενού για στρατιωτικές ασκήσεις με πραγματικά πυρά, στέλνοντας σαφές μήνυμα για τις οικονομικές συνέπειες πιθανής επίθεσης. Στις 22 Ιουνίου 2025, το ιρανικό κοινοβούλιο είχε μάλιστα ψηφίσει υπέρ του κλεισίματος των Στενών ως απάντηση σε αμερικανικά πλήγματα σε πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Η γεωγραφία που δίνει ισχύ στο Ιράν
Ο Πορθμός του Ορμούζ βρίσκεται ανάμεσα στο Ιράν (βόρεια) και στο Ομάν με τα ΗΑΕ (νότια). Έχει πλάτος περίπου 31 ναυτικά μίλια στην είσοδο και έξοδο και στενεύει σε περίπου 21 μίλια στο πιο στενό σημείο του. Αποτελεί τη μοναδική θαλάσσια σύνδεση του Περσικού Κόλπου με την Αραβική Θάλασσα.
Στο στενότερο τμήμα του, οι καθορισμένες ναυτιλιακές λωρίδες βρίσκονται εντός των χωρικών υδάτων Ιράν και Ομάν, γεγονός που ενισχύει τη γεωγραφική επιρροή της Τεχεράνης. Παρά το περιορισμένο πλάτος, το πέρασμα φιλοξενεί τους μεγαλύτερους μεταφορείς αργού πετρελαίου παγκοσμίως.
Η απειλή περιορισμού της ναυσιπλοΐας, ακόμη και χωρίς επίσημο αποκλεισμό, αρκεί για να αυξήσει το ρίσκο στη διεθνή ναυτιλία και να προκαλέσει έντονες αναταράξεις στις ενεργειακές αγορές.