Προτεραιότητα αποτελεί για την κυβέρνηση η αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος και στο πλαίσιο αυτό προχωράει σε μέτρα στήριξης τόσο προς τους ενοικιαστές όσο και προς τους ιδιοκτήτες.
Κυβερνητικά στελέχη υπογραμμίζουν την ανάγκη να βρεθεί η χρυσή τομή ανάμεσα στα υψηλά ενοίκια και την υψηλή φορολογία που καταβάλλουν όσοι έχουν στην κατοχή τους ακίνητα.
Κοινό μυστικό είναι άλλωστε, ότι το πρόβλημα της στέγασης, έχει λάβει τα τελευταία χρόνια ανεξέλεγκτες διαστάσεις κυρίως στα μεγάλα αστικά κέντρα, με ότι αυτό συνεπάγεται για τα εισοδήματα όσων δεν έχουν δικό τους σπίτι.
Μέσα σ’ αυτό το κλίμα και με δεδομένο το πρόβλημα της ακρίβειας που ταλανίζει τα νοικοκυριά, η παρέμβαση του κράτους κρίνεται αναγκαία και επείγουσα, ώστε να περιοριστεί η οικονομική επιβάρυνση.
Το Μέγαρο Μαξίμου ευελπιστεί ότι με τη «βεντάλια 9 μέτρων», που έχουν σχεδιαστεί, θα επιτευχθούν δύο μεγάλοι στόχοι που είναι οι εξής:
Α. Η ενίσχυση της διαθεσιμότητας κατοικιών προς μακροχρόνια μίσθωση και
Β. Το άνοιγμα των λεγόμενων κλειστών ακινήτων, μέσα από φορολογικά κίνητρα στους ιδιοκτήτες.
Το συνολικό δημοσιονομικό αποτύπωμα αυτών των μέτρων προσεγγίζει τα 500 εκατομμύρια ευρώ, τα οποία εκτιμάται ότι θα γυρίσουν στο κράτος μέσω των αυξημένων εσόδων από τη μείωση της φοροδιαφυγής.
Η «βεντάλια των 9 μέτρων» αποτυπώνεται στο προσχέδιο του Κρατικού Προϋπολογισμού για το 2026, που κατατέθηκε στη Βουλή από τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκο Πιερρακάκη.
Η πρώτη εφαρμογή αρχίζει μέσα στον Νοέμβριο ενώ τα υπόλοιπα θα ξεδιπλωθούν σταδιακά μέσα στην επόμενη χρονιά, με στόχο να βελτιώσουν την κατάσταση που επικρατεί στην αγορά ακινήτων και τη ζωή εκατομμυρίων πολιτών.
Βιώσιμο πλαίσιο
Η «βεντάλια των 9 νέων μέτρων, έχει ως στόχο τη στήριξη των ευάλωτων νοικοκυριών και της μεσαίας τάξης, μέσω της ενίσχυση της προσφοράς προσιτής στέγης, τη φορολογική δικαιοσύνη και την ανάπτυξη της περιφέρειας.
Κυβερνητικά στελέχη τονίζουν ότι η επιστροφή του ενοικίου αποτελεί μόνο την αρχή, καθώς από την 1η Ιανουαρίου αρχίζει η εφαρμογή άλλων οκτώ μέτρων, για να δημιουργηθεί ένα βιώσιμο και δίκαιο πλαίσιο στην αγορά ακινήτων.
Τα μέτρα αυτά αφορούν τόσο ιδιοκτήτες όσο και ενοικιαστές, ενώ περιλαμβάνουν φορολογικές ελαφρύνσεις, ενίσχυση της κοινωνικής κατοικίας και στήριξη της οικοδομικής δραστηριότητας.
«Ένα ενοίκιο πίσω»
Η «βεντάλια των μέτρων» γίνεται πράξη με ένα πολύ σημαντικό μέτρο ανακούφισης για όσους μένουν στο ενοίκιο, καθώς αφορά περίπου 1 εκατομμύριο ενοικιαστές και το οποίο θα υλοποιηθεί μέσα στο Νοέμβριο.
Στο πλαίσιο αυτό, όσοι ενοικιάζουν σπίτια, θα λάβουν επίδομα, που θα αντιστοιχεί σε ένα μηνιαίο ενοίκιο, το οποίο μεταφράζεται στο 1/12 των συνολικών ενοικίων που πλήρωσαν εντός του 2024.
Το ποσό που μπορεί να λάβει κάθε νοικοκυριό φτάνει έως και τα 800 ευρώ και το μέτρο αφορά:
-Ενοικιαστές κύριας κατοικίας.
-Φοιτητές που διαμένουν μακριά από τον τόπο μόνιμης κατοικίας τους.
-Νοικοκυριά που πληρούν εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια (περίπου το 80% των ενοικιαστών συνολικά).
Η χρηματοδότηση των 230 εκατομμυρίων ευρώ για το μέτρο αυτό δεν προήλθε από περικοπές ή δανεισμό, αλλά από βελτιωμένα έσοδα που εξασφαλίστηκαν μέσω της αντιμετώπισης της φοροδιαφυγής.
Το γεγονός αυτό θα πρέπει να οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η ρύθμιση θα έχει αυτόνομο και διατηρήσιμο χαρακτήρα, καθώς η οικονομία υπεραποδίδει και τα έσοδα δίνουν τη δυνατότητα για κοινωνικές παροχές.
Κυβερνητικά στελέχη μάλιστα διευκρινίζουν ότι:
– δεν πρόκειται για ένα εφάπαξ επίδομα, αλλά για μια μόνιμη ετήσια παροχή, η οποία προγραμματίζεται να δίνεται κάθε Νοέμβριο, ώστε να διευκολύνονται τα νοικοκυριά ενόψει των χειμερινών εξόδων.
-στο μέλλον, το ύψος της επιδότησης είναι πολύ πιθανό να αυξηθεί, υπό την προϋπόθεση ότι θα δηλωθούν υψηλότερα και πιο ρεαλιστικά ενοίκια από τους ενοικιαστές και τους ιδιοκτήτες.
Μακροχρόνια μίσθωση
Ένα από τα πλέον σημαντικότερα μέτρα που ρίχνει στο τραπέζι η κυβέρνηση είναι η πλήρης απαλλαγή από φόρους για ενοίκια διάρκειας 3 ετών σε ιδιοκτήτες που θα επαναφέρουν στην αγορά κατοικίες σε καθεστώς μακροχρόνιας μίσθωσης.
Το μέτρο αφορά κατοικίες που είτε ήταν κενές επί χρόνια, είτε χρησιμοποιούνταν αποκλειστικά για τη λεγόμενη βραχυχρόνια μίσθωση (π.χ. Airbnb), που κατηγορείται ως υπεύθυνη για την εκτόξευση των ενοικίων.
Στο πλαίσιο αυτό:
–Η απαλλαγή ισχύει πλέον και για μεγαλύτερα σπίτια, από 120 τ.μ. έως και 200 τ.μ., εφόσον μισθώνονται σε οικογένειες με παιδιά.
-Η φοροαπαλλαγή υπολογίζεται αναλογικά κάθε μήνα, επομένως δεν χάνεται εάν ο ενοικιαστής αποχωρήσει πρόωρα.
-Προβλέπεται και για βραχυχρόνιες μισθώσεις άνω των 6 μηνών, ειδικά για δημόσιους υπαλλήλους και ένστολους, που αλλάζουν συχνά τόπο διαμονής.
Το μέτρο αποτελεί κίνητρο για την αύξηση της προσφοράς κατοικιών, περιορίζοντας ταυτόχρονα τη μονομερή μετατροπή κατοικιών σε τουριστικά καταλύματα.
Μείωση τεκμηρίων
Επίσης, ένα σημαντικό μέτρο που αφορά περίπου 477.000 φορολογούμενους οι οποίοι πιέζονται φορολογικά εξαιτίας των τεκμηρίων, προβλέπεται σημαντική μείωση 30% έως 35% στο τεκμαρτό εισόδημα για την κύρια κατοικία τους.
Σύμφωνα με κυβερνητικά στελέχη, η αλλαγή αυτή, θα καταστήσει πιο δίκαιο το φορολογικό σύστημα καθώς το πραγματικό εισόδημα αποκτά πλέον μεγαλύτερη σημασία.
Επίσης, το μέτρο αυτό αναμένεται να:
-μειώσει τον τεκμαρτό φόρο από 50 έως και 7.000 ευρώ, ανάλογα με την περιοχή και την αξία του ακινήτου.
-αυξήσει τη συμμόρφωση και την εμπιστοσύνη των πολιτών προς τη φορολογική διοίκηση.
Νέα φορολογική κλίμακα
Η κυβέρνηση θέλει να δημιουργήσει μια νέα φορολογική κλίμακα για εισοδήματα από ενοίκια, με στόχο να σταματήσουν να πληρώνουν υπέρμετρα ποσά στην εφορία οι μικροϊδιοκτήτες ακινήτων που τα ενοικιάζουν
Για το λόγο αυτό, σε ιδιοκτήτες με εισοδήματα από ενοίκια 12.000 έως 24.000 ευρώ, θεσπίζεται νέος ενδιάμεσος φορολογικός συντελεστής 25%, που θα αντικαταστήσει τον σημερινό φόρο που είναι της τάξης του 35%.
Το μέτρο αφορά, περίπου 161.000 ιδιοκτήτες και η εκτιμώμενη ελάφρυνση θα είναι της τάξης των 90 εκατομμυρίων ευρώ.
Με τον τρόπο αυτό, εκτιμάται ότι:
– θα αποτραπεί η απόκρυψη ενοικίων,
-θα ενθαρρυνθεί η συγκράτηση των ενοικίων και
-η μεγαλύτερη φορολογική συμμόρφωση
Παράγοντες της αγοράς, υπογραμμίζουν ότι η νέα φορολογική κλίμακα αποσκοπεί και στην οικονομική ελάφρυνση των ιδιοκτητών και στην εξισορρόπηση της σχέσης μεταξύ ενοικιαστή και εκμισθωτή.
Όπως εξηγούν, αυτό θα συμβεί, λόγω του ότι μειώνεται η ανάγκη των ιδιοκτητών να «περάσουν» τη φορολογία στον ενοικιαστή μέσω αυξημένων τιμών, οδηγώντας σε βελτίωση των συνθηκών στην αγορά κατοικίας.
Πρόκειται για μια έμμεση παρέμβαση, η οποία, εάν συνοδευτεί από ελεγκτικούς μηχανισμούς, μπορεί να περιορίσει αισθητά τη φοροδιαφυγή στον τομέα των ακινήτων, όπου διαχρονικά παρατηρούνται υψηλά ποσοστά αδήλωτων εσόδων.
ΕΝΦΙΑ σε μικρούς οικισμούς
Το μέτρο της μείωσης και σταδιακής κατάργησης του ΕΝΦΙΑ αφορά 12.720 οικισμούς σε ολόκληρη την Ελλάδα, όπου ο πληθυσμός δεν ξεπερνά τους 1.500 κατοίκους.
Από το 2026, οι ιδιοκτήτες θα δουν 50% μείωση του ΕΝΦΙΑ για την κύρια κατοικία τους, ενώ από το 2027 ο φόρος αυτός καταργείται πλήρως, εκτός των περιπτώσεων εντός Αττικής.
Κυβερνητικά στελέχη τονίζουν ότι μέτρο εξυπηρετεί τρεις βασικούς στόχους που είναι οι εξής:
-Ενισχύει την περιφέρεια, ώστε να αποσυμφορηθούν τα μεγάλα αστικά κέντρα.
-Δίνει κίνητρο για νέες οικογένειες να εγκατασταθούν σε μικρότερους οικισμούς
-Συμβάλλει σε μια πιο ολοκληρωμένη πολιτική αποκέντρωσης, η οποία παραμένει σταθερή προτεραιότητα για την κυβέρνηση.
Κοινωνική αντιπαροχή
Η εισαγωγή της κοινωνικής αντιπαροχής αποτελεί μια από τις πιο σημαντικές θεσμικές παρεμβάσεις στον τομέα της στέγασης.
Μέσω αυτής, ακίνητα που ανήκουν στο δημόσιο μπορούν να αξιοποιηθούν με στόχο την κατασκευή σύγχρονων κατοικιών, οι οποίες θα διατίθενται με κοινωνικά κριτήρια και μειωμένο κόστος.
Η εκτίμηση που κυριαρχεί είναι ότι θα αυξηθεί η διαθεσιμότητας προσιτής στέγης, αλλά και η στήριξη ευάλωτων κοινωνικών ομάδων, όπως νέοι, μονογονεϊκές οικογένειες, άτομα με αναπηρία και μακροχρόνια άνεργοι
Η κοινωνική αντιπαροχή διασφαλίζει ότι η αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας δεν γίνεται με γνώμονα μόνο την εμπορική εκμετάλλευση, αλλά ως μοχλός κοινωνικής συνοχής και δίκαιης ανάπτυξης.
Η κατασκευή των πρώτων κατοικιών έχει ήδη δρομολογηθεί, και στοχεύει στη διαμόρφωση ενός σταθερού αποθέματος κοινωνικών κατοικιών, που απουσίαζε πλήρως από τη στεγαστική πολιτική των προηγούμενων δεκαετιών.
Δαπάνες ανακαίνισης
Το κυβερνητικό επιτελείο παρατείνει και για το 2026 το μέτρο της μείωσης για τον φόρο που αφορά σε δαπάνες ανακαίνισης και ενεργειακής αναβάθμισης κτηρίων.
Το μέτρο έχει ως στόχο την ενεργειακή εξοικονόμηση, την αναβάθμιση παλαιών κατοικιών και την αύξηση της ποιότητας των προσφερόμενων ακινήτων
Το μέτρο επιτρέπει την έκπτωση έως 40% των σχετικών δαπανών από το φορολογητέο εισόδημα, ενισχύοντας τόσο την οικοδομική δραστηριότητα, όσο και το ενδιαφέρον για επενδύσεις σε υφιστάμενες κατοικίες.
Με αυτόν τον τρόπο, ενισχύεται έμμεσα και η αγορά εργασίας σε τεχνικά επαγγέλματα, από μηχανικούς μέχρι εργολάβους.
Νέες οικοδομές
Το μέτρο της αναστολής του ΦΠΑ στις νέες οικοδομές, επεκτείνεται ως το τέλος του 2026 με στόχο την αναθέρμανση της κατασκευαστικής δραστηριότητας και την ενίσχυση της προσφοράς κατοικιών.
Η επέκταση του μέτρου εκτιμάται ότι θα ενισχύσει τις επενδύσεις στον κατασκευαστικό τομέα, θα βοηθήσει στη συγκράτηση των τιμών στις νεόδμητες κατοικίες και θα δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας στους συνδεδεμένους κλάδους
Περιορισμοί στο Aibnb
Η παράταση των περιορισμών στη βραχυχρόνια μίσθωση για το 2026 αφορά τρεις δημοτικές ενότητες της Αθήνας, όπου παρατηρείται έντονη έλλειψη μακροχρόνιων ενοικίων λόγω της εκτεταμένης τουριστικοποίησης.
Παράλληλα, η κυβέρνηση εξετάζει και την εισαγωγή πλαφόν στον αριθμό ακινήτων που μπορεί να διαχειρίζεται ένας ιδιοκτήτης μέσω βραχυχρόνιας μίσθωσης, με στόχο την πρόληψη φαινομένων αθέμιτου ανταγωνισμού και κερδοσκοπίας.